Rozstałam się z chłopakiem w przeszłości, ale teraz jestem spokojna.

I broke up with my boyfriend in the past, but now I am calm.

Breakdown of Rozstałam się z chłopakiem w przeszłości, ale teraz jestem spokojna.

• ja: I
• być: to be
• w: in
• ale: but
• teraz: now
• z: with
• spokojny: calm
• chłopak: the boyfriend
• przeszłość: the past
• rozstać się: to break up

Questions & Answers about Rozstałam się z chłopakiem w przeszłości, ale teraz jestem spokojna.

Why is it rozstałam and not rozstałem? What does the -am ending show?

In the Polish past tense, the verb ending shows the gender (and number) of the speaker.

• rozstałam = I (female) broke up
• rozstałem = I (male) broke up

So:

• A woman says: Rozstałam się z chłopakiem…
• A man says: Rozstałem się z dziewczyną… (or z chłopakiem, if that fits the context)

The -łam ending marks 1st person singular, feminine.
The -łem ending marks 1st person singular, masculine.

What does się do in rozstałam się? Is it necessary?

Yes, się is necessary here.

• rozstać się z kimś = to break up with someone

Się is a reflexive particle. Some Polish verbs are always used with się, and you normally learn them as a whole expression:

• bać się – to be afraid
• uczyć się – to learn (lit. “to teach oneself”)
• spotkać się – to meet (each other)
• rozstać się z kimś – to part / break up with someone

You cannot say *rozstałam z chłopakiem – that’s ungrammatical. You must say rozstałam się z chłopakiem.

What case is chłopakiem and why do we use that form, not chłopaka?

Chłopakiem is the instrumental case (narzędnik).

The preposition z has two main patterns:

1. z + instrumental = with someone / with something

   • z chłopakiem – with (my) boyfriend
   • z mamą – with (my) mum

2. z + genitive = from / out of / off / made of

   • z szafy – from the wardrobe
   • z Polski – from Poland
   • z drewna – made of wood

In your sentence we mean “with (my) boyfriend”, so we use z + instrumental → z chłopakiem.
Z chłopaka would be wrong in this meaning.

Why is it just z chłopakiem and not z moim chłopakiem if the meaning is “with my boyfriend”?

In Polish, possessive pronouns (mój, moja, moje etc.) are often omitted when it’s obvious whose thing/person we are talking about.

• Rozmawiałam z mamą. – I talked to (my) mum.
• Idę do lekarza. – I’m going to (my) doctor.
• Rozstałam się z chłopakiem. – I broke up with (my) boyfriend.

Context tells us it’s your boyfriend, not just some random boy.

You can say z moim chłopakiem if you want to emphasize my (for example, contrasting with someone else’s boyfriend), but in a neutral sentence it’s not needed.

Is w przeszłości natural here? When would you use it, and are there more common alternatives?

W przeszłości literally means “in the past”. It’s correct, but in everyday speech it can sound a bit formal or bookish, depending on context.

More typical, conversational options in this kind of sentence:

• Kiedyś rozstałam się z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna. – Once / Some time ago I broke up…
• Dawno temu rozstałam się z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna. – A long time ago I broke up…

Very often, you can even omit any time expression; the past tense already implies that it happened in the past:

• Rozstałam się z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna.

So w przeszłości is grammatically fine, but sounds a bit more like written language, a summary of your life story, or something slightly more formal.

What aspect and tense is rozstałam się? How is it different from rozstawałam się?

Polish has aspect (perfective vs imperfective), which is separate from tense.

• rozstać się – perfective (completed)
• rozstawać się – imperfective (ongoing / repeated)

In your sentence:

• Rozstałam się z chłopakiem… – perfective past
  
  • one completed event: I broke up (and it’s done)

Compare:

• Rozstawałam się z chłopakiem kilka razy.
  – I was breaking up with my boyfriend several times / I used to break up with my boyfriend several times.
  (repeated or process-like action)

So rozstałam się = a single, completed breakup in the past.
Rozstawałam się would suggest either repetition or focusing on the process, and sounds odd if you mean just one breakup.

Why is it jestem spokojna and not jestem spokojny? How do adjectives agree in Polish?

Adjectives in Polish agree with the noun (or pronoun ja, ty, on, etc.) in gender, number, and case.

Here, the subject is ja = I, and the verb ending -łam tells us the speaker is female. So the adjective must also be feminine singular:

• jestem spokojna – I (female) am calm
• jestem spokojny – I (male) am calm

Other examples:

• Jestem zmęczona. – I (female) am tired.
• Jestem zmęczony. – I (male) am tired.

So the sentence is spoken by a woman (or someone grammatically using feminine forms).

What’s the difference between jestem spokojna and czuję się spokojna / spokojnie?

All are possible, but they have slightly different nuances:

• Jestem spokojna.
  – I am calm.
  – Describes your state or general condition. Very neutral and common.

• Czuję się spokojna.
  – I feel calm.
  – Focuses more clearly on your current feeling, maybe as a reaction to something. Also correct.

• Czuję się spokojnie.
  – Here spokojnie is an adverb (“calmly”).
  – This sounds more like “I feel in a calm way” and is less natural in this exact sentence; you’d usually say:

  • Czuję spokój. – I feel calm / I feel peace.
  • or use the adjective: Czuję się spokojna.

In your original sentence, ale teraz jestem spokojna is the most straightforward way to say “but now I am calm / at peace”.

Can the word order change, for example: Rozstałam się w przeszłości z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna? Is that correct?

It’s grammatically correct, but it sounds a bit awkward and less natural.

More natural variants:

• Rozstałam się z chłopakiem w przeszłości, ale teraz jestem spokojna.
• W przeszłości rozstałam się z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna.
• (colloquial) Kiedyś rozstałam się z chłopakiem, ale teraz jestem spokojna.

Polish word order is quite flexible, but there are typical patterns. Fixed groups like rozstać się z kimś tend to stay together:

• rozstałam się z chłopakiem (verb + reflexive + complement)

Inserting w przeszłości inside rozstałam się z chłopakiem breaks this phrase and sounds less natural.

How would a man say this sentence?

For a male speaker, you change the endings to masculine:

• Rozstałem się z dziewczyną w przeszłości, ale teraz jestem spokojny.
  – I (male) broke up with my girlfriend in the past, but now I am calm.

Key changes:

• rozstałem (not rozstałam) – masculine 1st person past
• spokojny (not spokojna) – masculine adjective

If a man is also talking about a boyfriend, he could say:

• Rozstałem się z chłopakiem w przeszłości, ale teraz jestem spokojny.