Let betekent meestal laten in de zin van toestemming geven of iemand niet tegenhouden. De kernconstructie is let + object + kale infinitief: They let us leave. Juist het ontbreken van to onderscheidt let van allow, en in het passief moet Engels doorgaans zelfs naar be allowed to overschakelen.
De vijf vormslots en hun uitspraak
| Slot | Vorm | Uitspraak (algemeen Amerikaans) | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| base / kale infinitief | let | /lɛt/ | Let me help. |
| 3e persoon enkelvoud | lets | /lɛts/ | She lets us choose. |
| past | let | /lɛt/ | They let us stay. |
| past participle | let | /lɛt/ | They've let us stay. |
| -ing-vorm | letting | /ˈlɛtɪŋ/ | They're letting us stay. |
De drie hoofdvormen zijn let–let–let. Past en past participle veranderen niet in spelling of uitspraak. Bij letting wordt de t verdubbeld, omdat let eindigt op één medeklinker na een beklemtoonde korte klinker. Lets heeft geen apostrof en klinkt /lɛts/.
My manager lets me work from home on Fridays.
Mijn manager laat me op vrijdag thuiswerken.
They let us use the kitchen after the café closed.
Ze lieten ons de keuken gebruiken nadat het café was gesloten.
Have your parents let you drive on your own yet?
Hebben je ouders je al alleen laten rijden?
Why didn't you let me know about the change?
Waarom heb je me niet over de wijziging ingelicht?
Na did staat de base let. In het perfect staat have/has let. De context en hulpwerkwoorden maken dus zichtbaar of let present, past of participle is. Zie onregelmatige verleden vormen.
Let + object + kale infinitief
Het centrale frame heeft drie rollen: iemand geeft ruimte of toestemming, het object krijgt die ruimte, en de kale infinitief noemt de handeling.
onderwerp + let + object + base
Let the soup cool for ten minutes before you serve it.
Laat de soep tien minuten afkoelen voordat je hem serveert.
Could you let Ava finish her sentence?
Kun je Ava haar zin laten afmaken?
The app won't let me upload a larger file.
De app laat me geen groter bestand uploaden.
Na het object staat finish, upload, go, niet to finish, to upload, to go. Dat is de kale infinitief. Nederlands heeft ook laten + infinitief, maar plaatst bij langere zinnen meer materiaal tussen beide werkwoorden; Engels houdt let + object + base als een hecht frame.
Het onderwerp hoeft geen persoon te zijn. Een regel, situatie of apparaat kan iets mogelijk maken of verhinderen. Won't let me betekent dan vaak “staat me niet toe” of “werkt niet mee zodat ik niet kan”.
The narrow opening lets air circulate without letting rain in.
Door de smalle opening kan lucht circuleren zonder dat er regen binnenkomt.
Toestemming tegenover oorzaak
Let geeft doorgaans toestemming of afwezigheid van tegenwerking. Make + object + base betekent dat het onderwerp de handeling veroorzaakt of afdwingt. Have + object + base kan een opdracht of regeling aangeven.
The coach let us leave early.
De coach liet ons vroeg vertrekken; we kregen toestemming.
The coach made us run five more laps.
De coach liet ons nog vijf rondjes rennen; hij dwong ons daartoe.
Het Nederlandse laten kan beide betekenissen hebben. Daardoor is letterlijk vertalen riskant. Vraag of de handelende persoon vrij mag handelen (let) of juist tot de handeling wordt gebracht (make/have). Zie causatieve constructies.
Negatie in beide handelingen
De plaats van not bepaalt welke gebeurtenis ontkend wordt. Don't let him leave is een bevel aan de toestemminggever: zorg dat hij niet vertrekt. Let him not attend is grammaticaal maar formeel en ongewoon; in gewone taal gebruikt men een duidelijkere constructie.
Don't let the dog eat that.
Laat de hond dat niet opeten.
They didn't let anyone enter without an appointment.
Ze lieten niemand zonder afspraak binnen.
Let her decide not to participate.
Laat haar zelf besluiten niet mee te doen.
In het laatste voorbeeld hoort not bij participate, niet bij let of decide. Bij lange ketens helpt de positie van not de bedoelde reikwijdte vast te leggen.
Let's: samen een voorstel doen
Let's is historisch let us, maar functioneert in modern Engels als een vaste hortatieve constructie: de spreker stelt een gezamenlijke actie voor. Na let's staat opnieuw de kale infinitief.
Let's take a break before the next section.
Laten we pauze nemen vóór het volgende onderdeel.
Let's not confirm the booking until Maya replies.
Laten we de boeking pas bevestigen als Maya heeft gereageerd.
Let's meet by the main entrance, shall we?
Laten we bij de hoofdingang afspreken, goed?
De gewone negatieve vorm is let's not, niet don't let's in algemeen Amerikaans Engels. Een bevestigingstag is shall we?, ook in Amerikaans Engels, hoewel zo'n tag minder vaak nodig is in een informeel voorstel.
Uitgeschreven let us kan hetzelfde voorstel formeel of plechtig maken (formal): Let us consider the evidence. Het kan ook letterlijk “sta ons toe” betekenen: Please let us explain. Alleen let's is altijd de voorstelconstructie.
Let us now consider the practical consequences.
Laten we nu de praktische gevolgen bekijken. (formal)
Het passief: be allowed to
Een actief let wordt normaal niet mechanisch passief gemaakt. We were let leave early is ongrammaticaal in standaard modern Engels. Gebruik be allowed to + infinitive; in dit patroon verschijnt to omdat allowed zijn eigen complementselectie heeft.
We were allowed to leave early.
We mochten vroeg vertrekken.
Visitors aren't allowed to take photos in this room.
Bezoekers mogen in deze zaal geen foto's maken.
Will I be allowed to change my reservation?
Mag ik mijn reservering wijzigen?
De omzetting is dus:
They let us leave → We were allowed to leave
Niet elk passief met let is uitgesloten. Be let go is een vaste combinatie: letterlijk losgelaten worden of eufemistisch ontslagen worden (informal), vooral in werkcontexten. Daar is go onderdeel van de gevestigde combinatie.
Three contractors were let go when the project ended.
Drie opdrachtnemers werden ontslagen toen het project eindigde. (informal)
Vaste uitbreidingen met dry, go en in/out
Sommige frequente patronen combineren let met een kale infinitief zoals dry, een adjectief zoals loose, of een richtingspartikel: let something go, let something loose, let someone in/out. De kern blijft dat het onderwerp een bestaande beperking wegneemt.
Let the paint dry completely before adding a second coat.
Laat de verf volledig drogen voordat je een tweede laag aanbrengt.
Can you let me in? I left my key upstairs.
Kun je me binnenlaten? Ik heb mijn sleutel boven laten liggen.
You need to let that argument go.
Je moet die ruzie loslaten.
Let me know is een uiterst frequente vaste combinatie voor “laat het me weten”. Know blijft een kale infinitief, ook al betekent de hele uitdrukking praktisch “informeer me”.
Let me know if you need a ride home.
Laat het me weten als je vervoer naar huis nodig hebt.
Dynamisch gebruik en andere betekenissen
Toestemming geven is een dynamische relatie en de progressive is mogelijk wanneer die regeling tijdelijk geldt of bekritiseerd wordt: They're letting employees choose their own hours this month. Voor vaste toestemming is de simple gewoner: They let employees choose.
We're letting customers test the feature before the official launch.
We laten klanten de functie vóór de officiële lancering testen.
In Brits Engels kan let ook “verhuren” betekenen (regional: UK): They let the apartment to students. Algemeen Amerikaans Engels gebruikt rent out. Het zelfstandig naamwoord a let is eveneens Brits. Verwar dit lexicale gebruik niet met de causatieve constructie.
Veelgemaakte fouten
1. To toevoegen na het object
❌ They let us to wait inside.
Onjuist: na let + object volgt een kale infinitief zonder to.
✅ They let us wait inside.
Ze lieten ons binnen wachten.
2. Een regelmatige past maken
❌ The guard letted us through.
Onjuist: de past van let is let.
✅ The guard let us through.
De bewaker liet ons door.
3. Het actieve patroon mechanisch passief maken
❌ We were let use the meeting room.
Onjuist: gebruik in het passief be allowed to.
✅ We were allowed to use the meeting room.
We mochten de vergaderzaal gebruiken.
4. Lets en let's verwarren
❌ Lets order something before the kitchen closes.
Onjuist: het voorstel let's heeft een apostrof.
✅ Let's order something before the kitchen closes.
Laten we iets bestellen voordat de keuken sluit.
5. Let kiezen waar make bedoeld is
❌ The broken elevator let us take the stairs.
Onjuist als er geen keuze was: de defecte lift gaf geen toestemming maar veroorzaakte de noodzaak.
✅ The broken elevator made us take the stairs.
Door de defecte lift moesten we de trap nemen.
Related Topics
- Onregelmatige past simpleA2 — Leer veelvoorkomende onregelmatige past-vormen herkennen en onthouden via vormfamilies en natuurlijke context.
- De kale infinitiefA2 — Leer waar Engels de grondvorm zonder to gebruikt, van modale hulpwerkwoorden en do-support tot let, make en waarnemingswerkwoorden.
- Be able to en be allowed toA2 — Vul de ontbrekende vormen van can en may aan met be able to voor vermogen en be allowed to voor toestemming.
- Make, let en have plus objectB1 — Kies make voor dwang of oorzaak, let voor toestemming en have voor een opdracht, met de juiste infinitiefvorm.
- Werkwoordreferentie: makeA1 — Leer de vormen en kernpatronen van make, van vaste collocaties tot make + object + kale infinitief.