Can drukt vaak vermogen of toestemming uit, maar heeft geen infinitief, voltooid deelwoord of volledige reeks tijden. Engels vult die grammaticale gaten systematisch aan met be able to voor kunnen/in staat zijn en be allowed to voor mogen/toestemming hebben. De betekenis kiest de constructie: vermogen is niet hetzelfde als toestemming.
Waarom zijn aanvulvormen nodig?
Modale hulpwerkwoorden zijn vormarm. Je kunt zeggen I can come en I could come, maar niet to can, have canned in de betekenis hebben kunnen, of will can. Na to, have en will is een vorm nodig die wel een infinitief of deelwoord heeft.
| Benodigde vorm | Vermogen/mogelijkheid | Toestemming |
|---|---|---|
| gewone tegenwoordige tijd | can | can / may |
| infinitief | to be able to | to be allowed to |
| toekomst | will be able to | will be allowed to |
| voltooide tijd | have been able to | have been allowed to |
I hope to be able to come to the wedding.
Ik hoop naar de bruiloft te kunnen komen.
You'll be able to download the file after you sign in.
Je kunt het bestand downloaden nadat je bent ingelogd.
We've been allowed to leave early today.
We hebben vandaag toestemming gekregen om eerder weg te gaan.
Nederlands kan twee modale infinitieven stapelen: hoop te kunnen komen. Engels kan dat niet met can en gebruikt daarom to be able to come. De langere vorm is geen omslachtige stijlkeuze, maar vult een leeg vak in het paradigma.
Be able to voor vermogen en praktische mogelijkheid
Be able to betekent dat iemand de vaardigheid, gelegenheid of praktische mogelijkheid heeft om iets te doen. Vervoeg be; able to blijft staan.
Mina is able to explain complex ideas clearly.
Mina kan ingewikkelde ideeën duidelijk uitleggen.
Are you able to stay a little longer?
Kun je wat langer blijven?
I wasn't able to open the attachment.
Het lukte me niet de bijlage te openen.
In een eenvoudige tegenwoordige zin is can meestal natuurlijker en korter (informal): Mina can explain it clearly. Be able to kan formeler klinken (formal) of extra nadruk leggen op feitelijke capaciteit. Het is echter verplicht wanneer de grammaticale omgeving een vorm vraagt die can niet bezit.
Infinitief en toekomstige mogelijkheid
Na werkwoorden als hope, want, seem en expect komt vaak to be able to. Een combinatie als to can bestaat niet.
We want to be able to answer every question.
We willen elke vraag kunnen beantwoorden.
She seems to be able to work anywhere.
Ze lijkt overal te kunnen werken.
Voor toekomstige mogelijkheid kan will be able to. Als can al duidelijk naar de toekomst verwijst, is can soms ook mogelijk: I can meet you tomorrow. Will be able to legt meer nadruk op een toekomstige capaciteit of een verandering.
After the course, you'll be able to hold a basic conversation.
Na de cursus zul je een eenvoudig gesprek kunnen voeren.
Once the bridge reopens, we'll be able to take the shorter route.
Zodra de brug weer open is, kunnen we de kortere route nemen.
Niet will can: Engels gebruikt normaal maar één modaal hulpwerkwoord voor de kale infinitief en heeft daarom de perifrastische constructie nodig.
Voltooide vormen
Voor een periode tot nu toe of een mogelijkheid die werkelijk beschikbaar is geweest, gebruik je have/has been able to.
I've finally been able to speak to the manager.
Ik heb eindelijk met de manager kunnen spreken.
He hasn't been able to sleep properly since the accident.
Hij heeft sinds het ongeluk niet goed kunnen slapen.
Could have + voltooid deelwoord bestaat ook, maar kan een niet-benutte mogelijkheid uitdrukken: I could have called betekent vaak “ik had kunnen bellen, maar deed het niet”. I've been able to call zegt juist dat het bellen daadwerkelijk mogelijk is geweest. Meer hierover staat bij Voltooide modale vormen.
Could en was able to in het verleden
Voor een algemene vaardigheid in het verleden is could gewoon: I could swim when I was five. Voor één geslaagde handeling in een specifieke situatie kiest bevestigend Engels vaak was/were able to of managed to.
By the age of six, I could read short books.
Toen ik zes was, kon ik korte boeken lezen.
Despite the smoke, the firefighters were able to reach the top floor.
Ondanks de rook konden de brandweerlieden de bovenste verdieping bereiken.
De tweede zin zegt dat de poging slaagde. The firefighters could reach the top floor kan in sommige contexten mogelijk zijn, maar klinkt eerder als algemene beschikbare toegang dan als één volbrachte reddingsactie. Bij ontkenning is dit verschil veel kleiner: zowel couldn't reach als weren't able to reach kan een mislukte afzonderlijke poging beschrijven.
Be allowed to voor toestemming
Be allowed to zegt dat een persoon volgens een regel of besluit toestemming heeft. Het is een passieve constructie: iemand of een instantie allows de handeling, en de persoon die toestemming ontvangt wordt onderwerp.
Students are allowed to use a calculator for this section.
Leerlingen mogen voor dit onderdeel een rekenmachine gebruiken.
Are we allowed to take photos in here?
Mogen we hierbinnen foto's maken?
You won't be allowed to enter without identification.
Je mag zonder identiteitsbewijs niet naar binnen.
In gewone tegenwoordige vragen is Can we take photos? de gebruikelijkste manier om toestemming te vragen (informal). May we take photos? is formeler (formal). Are we allowed to take photos? vraagt nadrukkelijk naar de bestaande regel, niet alleen om een gunst.
Infinitief en voltooide toestemming
Net als can heeft may geen infinitief of voltooid deelwoord in deze toestemmingsbetekenis. Gebruik daarom to be allowed to en have been allowed to.
Visitors used to be allowed to feed the animals.
Bezoekers mochten vroeger de dieren voeren.
I want to be allowed to make my own decision.
Ik wil mijn eigen beslissing mogen nemen.
The children have never been allowed to stay up this late.
De kinderen hebben nog nooit zo laat mogen opblijven.
Een zin als I want to may leave is onmogelijk. May kan niet na to staan. Ook I have may leave is onmogelijk; de voltooide vorm wordt I have been allowed to leave.
Can kan dubbelzinnig zijn
Can kan zowel vermogen als toestemming uitdrukken. De langere vormen maken het onderscheid expliciet.
Sam can drive the company van.
Sam kan de bedrijfsbus besturen / Sam mag de bedrijfsbus besturen.
Sam is able to drive the company van, but he isn't allowed to.
Sam kan de bedrijfsbus besturen, maar hij mag het niet.
Ook can't kan “niet in staat zijn” of “niet mogen” betekenen. Als het verschil belangrijk is, vermijd de dubbelzinnigheid: isn't able to tegenover isn't allowed to.
Veelgemaakte fouten
1. To can gebruiken
❌ I hope to can join you.
Onjuist — can heeft geen infinitief met to.
✅ I hope to be able to join you.
Ik hoop met jullie mee te kunnen doen.
2. Twee modalen stapelen
❌ She will can drive after the lesson.
Onjuist — will kan niet rechtstreeks met can worden gecombineerd.
✅ She will be able to drive after the lesson.
Na de les zal ze kunnen autorijden.
3. Have could als voltooide vorm gebruiken
❌ I have could contact him at last.
Onjuist — could is geen voltooid deelwoord.
✅ I have finally been able to contact him.
Ik heb eindelijk contact met hem kunnen opnemen.
4. Vermogen gebruiken waar toestemming bedoeld is
❌ Employees will be able to leave early on Friday.
Verkeerde betekenis als een nieuwe bedrijfsregel wordt bedoeld — be able to drukt hier praktische mogelijkheid uit, geen toestemming.
✅ Employees will be allowed to leave early on Friday.
Werknemers mogen vrijdag eerder weg.
Kernpunten
- Be able to vult de ontbrekende vormen van can aan bij vermogen of praktische mogelijkheid.
- Be allowed to vult de ontbrekende vormen van can/may aan bij toestemming.
- Gebruik nooit to can, will can of have could.
- Could past bij algemene vroegere vaardigheid; was/were able to legt bij een specifieke gebeurtenis vaak vast dat de poging slaagde.
Related Topics
- Can en could voor vaardigheidA1 — Gebruik can voor huidige vaardigheid, could voor algemene vaardigheid in het verleden en managed to voor één geslaagde prestatie.
- Can, could en may voor toestemmingA2 — Kies can, could of may volgens de richting van toestemming, de machtsverhouding en het register.
- May en might voor mogelijkheidA2 — Druk onzekere mogelijkheid uit met may en might en herken waarom might niet automatisch verleden tijd is.
- Modals met progressive en passiveB2 — Stapel modale, voltooide, progressieve en passieve hulpwerkwoorden in een vaste volgorde, waarbij iedere laag de vorm van het volgende werkwoord bepaalt.
- Overzicht van modale werkwoordenA2 — Leer hoe Engelse modale hulpwerkwoorden worden gevormd en hoe ze mogelijkheid, noodzaak en houding uitdrukken.