Learn Hardcore Polish: Podczas burzy idziemy czasem do piwnicy, bo dzieci boją się dźwięków. - During a storm we sometimes go down to the basement, because the children are afraid of the sounds.

A bit confusingly, burzy looks the same as the locative form (used after w, o, etc.), but here it’s genitive because of the preposition podczas.

Could I say w czasie burzy instead of podczas burzy? Is there any difference?

Yes, you can say:

Podczas burzy idziemy czasem do piwnicy…
W czasie burzy idziemy czasem do piwnicy…

They mean almost the same: during a storm / in the time of a storm.

Subtle points:

podczas is a bit more compact and common in writing,
w czasie feels slightly more literal (in the time of), but is also very natural.

Both require the genitive:

podczas burzy
w czasie burzy

You would not say w burzy in this context; w burzy suggests being physically in the storm (in the rain, wind), not “during the time when a storm is happening”.

Why is it idziemy czasem and not chodzimy czasem? What’s the difference between iść and chodzić here?

Polish distinguishes:

iść – one specific movement, “go (now / this time)”; directional, single action
chodzić – habitual or repeated movement, “(usually) go, walk”; general habit

In your sentence:

Idziemy czasem do piwnicy… – We sometimes go (on particular occasions) to the basement…
– sounds like “When there’s a storm, on some of those occasions we go down.”
Chodzimy czasem do piwnicy… – We sometimes (generally) go / we tend to go to the basement…
– emphasizes a regular habit more.

Both are grammatically correct.
If you’re talking about a typical family habit during storms, chodzimy may even sound more natural:

Podczas burzy czasem chodzimy do piwnicy…

But idziemy is often used in spoken language for this kind of “every time (this happens) we go” meaning, especially if you imagine one storm at a time.

Can czasem go in other places in the sentence, or must it be idziemy czasem?

Czasem (sometimes) is quite flexible. All of these are possible and natural:

Czasem podczas burzy idziemy do piwnicy…
Podczas burzy czasem idziemy do piwnicy…
Podczas burzy idziemy czasem do piwnicy… (your version)
Podczas burzy idziemy do piwnicy czasem… (possible, but less typical; sounds a bit “tagged on”)

Most common are:

Czasem podczas burzy idziemy do piwnicy…
Podczas burzy czasem idziemy do piwnicy…

Polish word order is relatively free; moving czasem mostly changes emphasis, not grammar.

Why is it do piwnicy and not do piwnica? Which case is piwnicy?

Do (to, into) normally takes the genitive case.

Nominative: piwnica – basement, cellar
Genitive singular: piwnicy – of (the) basement

So we say:

do piwnicy – to the basement
do szkoły (szkoła → szkoły) – to school
do sklepu (sklep → sklepu) – to the shop

That’s why do piwnica is wrong; the correct form is do piwnicy.

What’s the difference between bo and ponieważ? Could I say ponieważ dzieci boją się dźwięków?

Yes, you can say:

…bo dzieci boją się dźwięków.
…ponieważ dzieci boją się dźwięków.

Both mean because.

Nuance:

bo – very common, neutral in everyday speech, slightly more informal
ponieważ – a bit more formal / bookish, often used in writing, explanations, essays

In spoken Polish, bo is by far more frequent in a sentence like this.
Your original sentence sounds very natural with bo.

Why is it boją się dźwięków and not boją się dźwięki? Why genitive after bać się?

The verb bać się (to be afraid) always takes the genitive case:

bać się kogo? czego? – to be afraid of whom? of what? (genitive question)

Examples:

Boję się ciemności. (ciemność → ciemności, gen.) – I’m afraid of the dark.
Ona boi się psów. (pies → psów, gen. pl.) – She is afraid of dogs.
Dzieci boją się dźwięków. (dźwięk → dźwięków, gen. pl.) – The children are afraid of sounds.

So:

❌ boją się dźwięki (accusative) – incorrect
✅ boją się dźwięków (genitive plural) – correct

What is the base form of dźwięków, and how is it declined?

The dictionary (nominative singular) form is dźwięk – a sound.

Key forms:

Nominative singular: dźwięk – sound
Genitive singular: dźwięku – of a sound
Nominative plural: dźwięki – sounds
Genitive plural: dźwięków – of sounds

In boją się dźwięków, we need genitive plural because of bać się, so we use dźwięków.

Could we say bo dzieci są przestraszone dźwiękami instead of boją się dźwięków? Is there a difference?

Yes, you can say:

…bo dzieci boją się dźwięków. – because the children are afraid of the sounds.
…bo dzieci są przestraszone dźwiękami. – because the children are frightened by the sounds.

Differences:

bać się + genitive – focuses on the state of fear (they are afraid of X).
być przestraszonym + instrumental – literally to be frightened by X; more like “they ended up scared as a result of X”.

Grammatically:

boją się dźwięków (genitive)
są przestraszone dźwiękami (instrumental)

Both are correct; the original is more basic and very common.

The verb idziemy is present tense. How can it mean “we sometimes go” (a repeated action)? Isn’t that like the English present simple?

Polish present tense can express:

An action happening right now:
- Teraz idziemy do piwnicy. – We are going to the basement now.
A habitual or repeated action (like English present simple):
- Podczas burzy idziemy czasem do piwnicy. – During a storm, we sometimes go to the basement.

So idziemy in your sentence is present tense, but the time expression (podczas burzy, czasem) gives it a habitual meaning: every time (or sometimes when) there is a storm, this is what we do.

If you wanted to clearly talk about a single future occasion, you might use pójdziemy (future of pójść):

Jutro, kiedy będzie burza, pójdziemy do piwnicy.
– Tomorrow, when there is a storm, we’ll go to the basement.

How would I say “During storms we sometimes go to the basement” (plural “storms”)?

You would pluralize burza:

Nominative plural: burze – storms
Genitive plural: burz – of storms

Since podczas takes genitive, you get:

Podczas burz czasem idziemy do piwnicy, bo dzieci boją się dźwięków.
During storms we sometimes go to the basement, because the children are afraid of the sounds.

What is dzieci grammatically? It looks plural, but what is the singular?

Singular: dziecko – a child
Plural: dzieci – children

Dzieci is an irregular plural form (it’s a pluralia tantum form for “children”). In your sentence:

dzieci is nominative plural (subject)
dzieci boją się… – the children are afraid…

So the structure is:

dzieci – subject
boją się – 3rd person plural verb
dźwięków – genitive plural object

Why is się after boją and not before it? Could I say dzieci się boją dźwięków?

Both word orders are possible:

Dzieci boją się dźwięków.
Dzieci się boją dźwięków.

Się is a clitic (an unstressed little word) and tends to stick close to the verb. The most neutral written order is usually:

(subject) + (verb) + się + (rest)
→ Dzieci boją się dźwięków.

In everyday speech, Dzieci się boją dźwięków is also very common and natural.
Both are correct; the difference is just emphasis and rhythm, not grammar.

How do you pronounce the tricky parts: rz in burzy, ci in dzieci, and ą in boją?

Approximate guidance:

burzy – BOO-zhih
- rz here sounds like ż / zh (as in measure).
dzieci – roughly JEE-eh-chee (said smoothly)
- dz + ie → like a soft j
  - e
- ci at the end sounds like “chee” but soft/palatal.
boją – BO-yom (but the m is very nasal / almost not pronounced)
- ą at the end of a word is a nasal “o”, similar to French “on” in bon, but a bit lighter.

More phonetic-style:

burzy: [ˈbuʐɨ]
dzieci: [ˈd͡ʑɛt͡ɕi]
boją: [ˈbɔjɔ̃]

Is there any difference in meaning or tone if I say bo dzieci boją się hałasu instead of dźwięków?

Yes, slight nuance:

dźwięki – sounds (neutral word)
hałas (gen. hałasu) – noise, racket (suggests unpleasant, loud sound)

So:

bo dzieci boją się dźwięków – they’re afraid of the sounds (could be thunder, wind, etc.; neutral word).
bo dzieci boją się hałasu – they’re afraid of the noise (emphasizes that it’s loud and disturbing).

Both are natural; choose depending on whether you want a neutral or “noisy” feeling.