Learn Hardcore Greek: Μένω σε ξενώνα γιατί είναι πιο φθηνός από το ξενοδοχείο. - I stay in a guesthouse because it is cheaper than the hotel.

In this sentence, because we are talking about a ξενώνας (hostel), the natural meaning in English is “I am staying in a hostel” (temporary accommodation).

If you said Μένω στην Αθήνα, that would normally mean “I live in Athens.”

Why is it σε ξενώνα and not στον ξενώνα?

Greek uses:

σε + ξενώνα → σε ξενώνα = in a hostel (indefinite, not a specific one)
σε + τον ξενώνα → στον ξενώνα = in the hostel (a specific one we both know)

In the sentence:

Μένω σε ξενώνα = I stay in a hostel (any hostel; we are not specifying which).

If you said:

Μένω στον ξενώνα = I stay in the hostel (a particular hostel that has already been mentioned or is clear from context).

Why is it ξενώνα here and not ξενώνας?

Ξενώνας is a masculine noun.

ο ξενώνας = the hostel (nominative, subject)
τον ξενώνα = the hostel (accusative, object)
After σε we use the accusative case, so the form is ξενώνα.

In Μένω σε ξενώνα:

σε requires accusative
so we get ξενώνα, not ξενώνας.

Why is there no article before ξενώνα, but there is one before ξενοδοχείο (το ξενοδοχείο)?

The difference reflects indefinite vs definite / specific:

σε ξενώνα → in a hostel (any hostel, not specified)
από το ξενοδοχείο → literally than the hotel

Greek often uses the definite article το where English might use either “the” or “a”, especially when speaking in general about a type of place:

από το ξενοδοχείο can mean than the (particular) hotel discussed, but also quite naturally than a hotel in a generic sense.

If you really wanted to stress “any hotel,” you could say:

από ένα ξενοδοχείο = than a hotel (any hotel)

but από το ξενοδοχείο is the most natural, neutral phrasing here.

Why is it πιο φθηνός and not πιο φθηνό? In English we say “it is cheaper”, and “it” is neutral.

In Greek, adjectives agree with the gender and number of the noun they refer to, not with the English idea of “it.”

ο ξενώνας (hostel) is masculine, so:
- φθηνός (masculine)
- φθηνή (feminine)
- φθηνό (neuter)

The implied subject of είναι is ο ξενώνας:

(Ο ξενώνας) είναι πιο φθηνός = (The hostel) is cheaper.

So we must use the masculine form φθηνός, not the neuter φθηνό.

Could I say είναι φθηνότερος instead of είναι πιο φθηνός?

Yes, both are grammatically correct:

είναι πιο φθηνός = he/it is more cheap → cheaper
είναι φθηνότερος = he/it is cheaper (synthetic comparative)

In modern Greek:

πιο + adjective (πιο φθηνός) is more common in everyday speech.
The form φθηνότερος sounds a bit more formal, careful, or written, but it is absolutely correct.

So you can say:

Μένω σε ξενώνα γιατί είναι πιο φθηνός από το ξενοδοχείο.
Μένω σε ξενώνα γιατί είναι φθηνότερος από το ξενοδοχείο.

Both mean the same thing.

Why is από used for “than”? Could I also use παρά?

In comparisons, modern Greek usually uses:

πιο + adjective + από:
- πιο φθηνός από το ξενοδοχείο = cheaper than the hotel

You can also say:

πιο φθηνός παρά το ξενοδοχείο

This is also correct, but:

από is more common and neutral.
παρά often appears in a slightly more literary style, or for emphasis, and is very common after negatives:
- Καλύτερα να μείνω σε ξενώνα παρά σε ξενοδοχείο. = I’d rather stay in a hostel than in a hotel.

In your sentence, από το ξενοδοχείο is the most natural choice.

Why is there no Greek word for “it” before είναι? Why don’t we say Αυτό είναι πιο φθηνός?

Greek is a “pro‑drop” language: subject pronouns (εγώ, εσύ, αυτός, αυτή, αυτό etc.) are usually omitted when they are clear from context or from the verb ending.

Here, the subject is clearly ο ξενώνας (the hostel), so we just say:

… γιατί είναι πιο φθηνός …
(because (it) is cheaper …)

We only add a pronoun for emphasis or contrast:

Μένω σε ξενώνα γιατί αυτός είναι πιο φθηνός από το ξενοδοχείο. = I stay in a hostel because that one is cheaper than the hotel.

Also, note the agreement:

If you say αυτό, the adjective must be neuter: αυτό είναι πιο φθηνό, not πιο φθηνός.
With ο ξενώνας (masculine), we use (αυτός) είναι πιο φθηνός.

Can I change the word order around πιο φθηνός and από το ξενοδοχείο?

Greek word order is fairly flexible, but some orders sound more natural.

Most natural here:

… γιατί είναι πιο φθηνός από το ξενοδοχείο.

Possible, but less neutral in everyday speech:

… γιατί είναι από το ξενοδοχείο πιο φθηνός.

This second version is grammatically OK but sounds a bit marked / emphatic. For normal conversation, stick to:

είναι πιο φθηνός από το ξενοδοχείο.

How does γιατί mean both “because” and “why”?

Γιατί serves two roles:

As “why” in questions, usually at the start:
- Γιατί μένεις σε ξενώνα; = Why are you staying in a hostel?
As “because” in answers or subordinate clauses:
- Μένω σε ξενώνα γιατί είναι πιο φθηνός… = I’m staying in a hostel because it’s cheaper…

The meaning (why vs because) is clear from:

word order
sentence intonation
whether it’s in a direct question or not.

In writing, only context and punctuation distinguish them.

What is the difference between φθηνός and φτηνός? Are both correct?

Yes, both are accepted spellings of the same word “cheap”:

φθηνός
φτηνός

They are pronounced the same in modern Greek. Some notes:

φθηνός is closer to the more “traditional” spelling.
φτηνός reflects the more modern pronunciation and is very common in everyday writing.

You will see both in modern texts. You can safely use either consistently:

πιο φθηνός or πιο φτηνός.

What gender is ξενοδοχείο, and what does that change?

Ξενοδοχείο is neuter:

το ξενοδοχείο (nominative & accusative singular)
του ξενοδοχείου (genitive singular)
τα ξενοδοχεία (plural)

In neuter, the nominative and accusative forms are the same, so:

το ξενοδοχείο can be subject or object depending on context.

In your sentence, από το ξενοδοχείο:

το ξενοδοχείο is in the accusative as the object of από, but it looks the same as the nominative form because it’s neuter.