Bij een onscheidbare combinatie blijft het object na het werkwoord en het tweede element staan: look after the child, run into a friend, come across an old photograph. Ook een persoonlijk voornaamwoord blijft achteraan: look after her, niet look her after. Juist voor Nederlandstaligen is dat verraderlijk, omdat Nederlandse equivalenten als oppassen en tegenkomen andere splitsingsregels hebben.
Het object blijft na de volledige combinatie
Bij look after vormt het tweede woord geen verplaatsbaar partikel. De persoon of zaak waarvoor iemand zorgt, volgt na after. Vervanging door een voornaamwoord verandert die volgorde niet.
Could you look after the children while I speak to the doctor?
Kun je op de kinderen passen terwijl ik met de dokter praat?
Don't worry about the children; Mia is looking after them.
Maak je geen zorgen om de kinderen; Mia past op ze.
Hetzelfde geldt voor run into in de idiomatische betekenis ‘toevallig ontmoeten’. Nederlands splitst tegenkomen in een hoofdzin: ik kwam haar tegen. Engels doet dat niet.
I ran into an old colleague outside the library.
Ik kwam buiten de bibliotheek toevallig een oud-collega tegen.
I hadn't seen Sara in years, and then I ran into her twice in one week.
Ik had Sara jaren niet gezien en toen kwam ik haar in één week twee keer tegen.
Andere veelvoorkomende onscheidbare combinaties zijn come across (‘toevallig vinden/tegenkomen’), get over (‘herstellen van/te boven komen’), go through (‘doormaken; grondig bekijken’) en deal with (‘omgaan met/behandelen’). Leer telkens het hele patroon, inclusief het vaste tweede element.
We came across a small café that stays open after midnight.
We stuitten op een klein café dat na middernacht openblijft.
It took him months to get over the infection.
Het kostte hem maanden om van de infectie te herstellen.
Phrasal verb of prepositional verb?
Taalkundige beschrijvingen maken vaak onderscheid tussen phrasal verbs met een partikel en prepositional verbs met een geselecteerd voorzetsel. Look after wordt meestal als prepositional verb geanalyseerd; come across kan in leermaterialen een inseparable phrasal verb heten. In een ruime didactische categorie worden beide ‘phrasal verbs’ genoemd.
Die terminologie verklaart waarom bronnen soms anders labelen zonder elkaar inhoudelijk tegen te spreken. Voor praktisch gebruik zijn drie vragen belangrijker:
- vormt de combinatie een vaste betekenis?
- heeft ze een object nodig of kan ze zonder object staan?
- waar moet dat object staan?
Bij look after en idiomatisch run into is het antwoord op de derde vraag helder: erna. Een woordenboek kan dit tonen als look after somebody of run into somebody.
Betekenis bepaalt de analyse
Dezelfde woorden kunnen een vaste lexicale combinatie of een letterlijke bewegingsconstructie vormen. Run into Maya betekent meestal dat je Maya toevallig ontmoet. Run into the room betekent letterlijk de kamer in rennen. In beide gevallen staat de naamwoordgroep na into, maar de semantische relatie verschilt.
He ran into the kitchen when he smelled smoke.
Hij rende de keuken in toen hij rook rook.
He ran into his neighbour while he was buying groceries.
Hij kwam zijn buurman toevallig tegen toen hij boodschappen deed.
Ook look after kan niet worden afgeleid door look en after los te vertalen: het geheel betekent ‘zorgen voor’ of ‘oppassen op’. Look at, look for en look into zijn andere eenheden met eigen betekenissen en patronen.
The regulator is looking into complaints about hidden fees.
De toezichthouder onderzoekt klachten over verborgen kosten. (formeel)
Verwar dit niet met look the document over, waarin look over ‘nakijken’ betekent en scheidbaar is. Het zichtbare basiswerkwoord voorspelt de objectplaatsing dus niet.
Could you look the document over before I send it?
Kun je het document nakijken voordat ik het verstuur?
Could you look into the complaint before Friday?
Kun je de klacht vóór vrijdag onderzoeken?
Voornaamwoordplaatsing als contrasttest
De duidelijkste praktische tegenstelling is turn it off tegenover look after it. Bij een scheidbaar werkwoord staat het persoonlijke object vóór het partikel; bij een onscheidbare werkwoord-voorzetselcombinatie staat het na het tweede element.
| Type | Naamwoordobject | Voornaamwoord |
|---|---|---|
| scheidbaar | turn the light off / turn off the light | turn it off |
| onscheidbaar | look after the child | look after her |
The report is complicated, but I'll go through it with you tomorrow.
Het rapport is ingewikkeld, maar ik neem het morgen met je door.
Go it through is niet mogelijk in deze betekenis. Een Nederlands equivalent als het doornemen biedt geen Engelse plaatsingsregel; de Engelse eenheid moet apart worden opgeslagen.
Klemtoon helpt, maar beslist niet alleen
Bij veel prototypische scheidbare phrasal verbs krijgt het partikel sterke klemtoon: turn it OFF. Bij prepositional verbs blijft het voorzetsel vaak minder beklemtoond en ligt de belangrijkste nadruk op het werkwoord of het object: LOOK after the CHILD. Daardoor kan prosodie een aanwijzing geven over de structuur.
Het is geen waterdichte test. Een spreker kan after contrasterend benadrukken, dialecten hebben verschillende ritmes en nieuwe informatie trekt zinsklemtoon aan. Gebruik klemtoon dus samen met de woordenboekbetekenis en de voornaamwoordtest. De objectplaatsing look after her blijft betrouwbaar, ongeacht welk woord in een specifieke context extra nadruk krijgt.
Passief: het tweede element blijft staan
Veel onscheidbare prepositional verbs kunnen passief worden wanneer de betekenis en context dat toelaten. Het object wordt onderwerp, maar het voorzetsel blijft achter het voltooid deelwoord: The children were looked after. Dit heet soms preposition stranding.
The children were looked after by their aunt during the school holiday.
Tijdens de schoolvakantie werd er door hun tante voor de kinderen gezorgd.
Every complaint will be dealt with by a member of the support team.
Elke klacht wordt behandeld door een medewerker van het ondersteuningsteam. (formeel)
Het passief bewijst dat the children en every complaint grammaticaal verbonden zijn met de hele combinatie. Het betekent echter niet dat de actieve vorm scheidbaar wordt: look the children after en deal the complaint with blijven fout.
Niet iedere theoretisch mogelijke passiefzin klinkt natuurlijk. An old friend was run into by me is grammaticaal analyseerbaar maar stilistisch zeer onbeholpen; gewoon Engels zegt I ran into an old friend. Passiviseer alleen wanneer het nieuwe onderwerp werkelijk het gespreksonderwerp is en de combinatie idiomatisch in het passief voorkomt.
Vervoeging en langere werkwoordgroepen
Zoals bij andere meerwoordwerkwoorden wordt alleen het werkwoord vervoegd: looks after, looked after, has looked after. Het vaste tweede element blijft onveranderd. Modale hulpwerkwoorden en de infinitiefmarkeerder to komen vóór de hele combinatie.
We've been looking after their dog since Monday.
We passen sinds maandag op hun hond.
You should go through the contract with a lawyer before signing it.
Je moet het contract met een advocaat doornemen voordat je het ondertekent.
Drieledige combinaties als put up with hebben nog een element, maar volgen hetzelfde praktische beginsel: put up with it, niet put it up with. Zie drieledige partikel-voorzetselwerkwoorden voor hun afzonderlijke structuur.
Contrast met het Nederlands
Nederlands tegenkomen splitst in een hoofdzin: ik kwam haar tegen. Engels run into blijft vóór het object: I ran into her. Andersom bestaat Nederlands oppassen op, waarbij op na de infinitiefgroep kan staan, maar Engels kiest het vaste look after someone. Oppervlakkige gelijkenis tussen korte woorden als op, af, uit en up, off, out geeft dus juist valse zekerheid.
Vertaal de volledige combinatie en controleer haar Engelse patroon. Voor iemand zorgen kan look after someone zijn; ergens voor zorgen dat iets gebeurt vraagt vaak make sure that ... of ensure that .... Eén Nederlands werkwoord of voorzetsel levert niet automatisch één Engelse combinatie op.
Veelgemaakte fouten
1. Splitsen naar het model van tegenkomen
❌ I ran my former teacher into at the station.
Onjuist: idiomatisch run into blijft vóór het object bijeen.
✅ I ran into my former teacher at the station.
Ik kwam mijn voormalige leraar tegen op het station.
2. Een voornaamwoord tussen look en after zetten
❌ Can you look them after this afternoon?
Onjuist: het object volgt na after.
✅ Can you look after them this afternoon?
Kun je vanmiddag op ze passen?
3. Een vast voorzetsel weglaten
❌ We'll deal the problem tomorrow.
Onjuist in de betekenis ‘het probleem behandelen’: deal vraagt hier with.
✅ We'll deal with the problem tomorrow.
We pakken het probleem morgen aan.
4. Het passief als bewijs voor scheidbaarheid zien
❌ Because the child was looked after, we can say they looked the child after.
Foute analyse: passiefvorming maakt look after niet scheidbaar.
✅ Because the child was looked after, we know that the child is the complement of look after.
Omdat er voor het kind werd gezorgd, weten we dat the child de aanvulling bij look after is.
5. Iedere woordelijke combinatie dezelfde betekenis geven
❌ He ran into the office means that he met the office unexpectedly.
Fout: met een plaats betekent run into hier letterlijk ‘naar binnen rennen’.
✅ He ran into the office when the alarm sounded.
Hij rende het kantoor in toen het alarm afging.
Kernpunten
Bij onscheidbare combinaties volgt het object op het volledige werkwoordspatroon: look after the child / look after her, run into a friend / run into him. Bronnen kunnen zulke eenheden ‘inseparable phrasal verbs’ of ‘prepositional verbs’ noemen; belangrijker is dat je betekenis en objectplaatsing samen leert. Klemtoon en passiefvorming geven aanvullende diagnostiek, maar maken de combinatie niet scheidbaar. Vertrouw vooral niet op de Nederlandse woordvolgorde: ik kwam haar tegen wordt I ran into her.
Related Topics
- Overzicht van partikelwerkwoordenA2 — Leer hoe Engelse werkwoorden met partikels één betekeniseenheid vormen en hoe betekenis, klemtoon en zinsbouw elkaar aanvullen.
- Scheidbare partikelwerkwoordenB1 — Leer waar naamwoorden en voornaamwoorden staan bij scheidbare combinaties als turn off, pick up en write down.
- Drieledige partikel-voorzetselwerkwoordenB2 — Leer hoe vaste combinaties als put up with en look forward to zijn opgebouwd en waarom je hun delen niet vrij kunt verplaatsen.
- Partikelwerkwoorden met lookB1 — Onderscheid look for, look after, look up, look into en look forward to aan de hand van betekenis en zinsbouw.
- Partikelwerkwoorden met runB1 — Leer hoe run out of, run into, run over en run through tekort, ontmoeting, botsing en repetitie uitdrukken.