Learn Hardcore Greek: Δεν μπορώ να πάω σήμερα.

IPA: [ðen~ðem boˈro na ˈpa.o ˈsi.me.ra]
- You’ll often hear assimilation: δεν
  - μπορώ → [ðem boˈro].
Rough guide: DHEN bo-RO na PA-o SEE-me-ra (DH as in English “this”).
Stressed syllables: μπορό, πάω, σήμερα.

Why do we use να here? Why not an infinitive like in English?

Modern Greek doesn’t use an infinitive. Instead, it uses να + subjunctive to express what English does with “to + verb.” So να πάω corresponds to “to go.”

Why is it πάω and not πηγαίνω after να?

Greek distinguishes aspect:

να πάω (perfective/aorist): a single, complete going (fits “today”).
να πηγαίνω (imperfective): ongoing/habitual “be going/keep going.” Example: Δεν μπορώ να πηγαίνω κάθε μέρα. = I can’t keep going every day.

Can I move σήμερα to a different position?

Yes. All are correct, with slight differences in emphasis:

Δεν μπορώ να πάω σήμερα. (neutral)
Σήμερα δεν μπορώ να πάω. (today is what’s contrasted/emphasized)
Δεν μπορώ σήμερα να πάω. (less common, but acceptable)

Can I just say Δεν μπορώ σήμερα?

Yes, in context. It’s an elliptical, natural-sounding way to decline if the action (e.g., go/come/meet) is already understood.

Is the -ν in δεν always there? I hear δε μπορώ.

In standard writing it’s δεν. In speech, the final -ν may drop before many consonants, so you’ll hear δε μπορώ. Before some sounds (e.g., [b] as in μπορώ), the -ν often assimilates, so you may hear [ðem boˈro].

How would I say “I won’t be able to go today”?

Δεν θα μπορέσω να πάω σήμερα. (future: I won’t be able/managed-to go) Nuance:
Δεν μπορώ να πάω σήμερα. = I can’t (as a present fact).
Δεν θα μπορέσω… = I won’t be able (looking ahead to later today).

How do I say “I can’t come today” instead of “go”?

Use the verb “come”: Δεν μπορώ να έρθω σήμερα.

πάω = go (away from here)
έρθω (subjunctive of έρχομαι) = come (toward here/us)

How do I make this a question like “Can/May I go today?”

Μπορώ να πάω σήμερα; Note: Greek uses the semicolon (;) as the question mark.

Which negative goes with να-clauses: δεν or μην?

Negate the main verb with δεν: Δεν μπορώ να πάω. (I can’t go.)
Negate the να-clause with μη(ν): Μπορώ να μην πάω; (May I not go?)
Double negation changes meaning: Δεν μπορώ να μην πάω. = I can’t not go.

How is μπορώ conjugated? Any useful tense pairs?

Present: μπορώ, μπορείς, μπορεί, μπορούμε, μπορείτε, μπορούν(ε)
Aorist (single completed ability/managed to): μπόρεσα, μπόρεσες, μπόρεσε, μπορέσαμε, μπορέσατε, μπόρεσαν
Future: θα μπορέσω (I will be able)
Imperfect: μπορούσα (I could/was able, habitual/ongoing)

What’s up with μπ in μπορώ? Why is it pronounced like b?

In Greek, μπ at the start of a word is pronounced [b]. That’s why μπορώ sounds like “boró.”

Should I ever use για να here, as in για να πάω?

No. για να introduces purpose (“in order to”): Πάω νωρίς για να προλάβω. Here you just need να because you’re not expressing purpose, only the content of the ability.

How can I make the refusal softer or more polite?

Add a softener:

Συγγνώμη, δεν μπορώ να πάω σήμερα.
Δυστυχώς, δεν μπορώ να πάω σήμερα.
Φοβάμαι πως δεν μπορώ να πάω σήμερα.

How do I add a destination or more time detail?

Destination: Δεν μπορώ να πάω στο πάρτι σήμερα. (στο = σε + το)
Time detail: …σήμερα το απόγευμα/βράδυ/πρωί.

Is there a difference between using θα with πάω and using να πάω?

Yes:

Θα πάω σήμερα. = I will go today (future statement).
Δεν μπορώ να πάω σήμερα. = I can’t go today (ability/permission), with να marking the subordinate verb after μπορώ.