Engels kan een voorzetsel samen met zijn vragende of betrekkelijke aanvulling naar voren halen: To whom did you write?, the person to whom I wrote, the method by which it works. Deze constructie heet pied-piping of voorzetselvooropplaatsing. Ze is kenmerkend voor formele, academische en juridische stijl, maar doet meer dan alleen de toon verhogen: zodra het voorzetsel vooraan staat, zijn whom of which vereist en vallen that en het nulrelatief af.
De constructie ontleed
Vergelijk eerst een neutrale vraag met stranding en een formele vraag met pied-piping:
Who did you speak to after the hearing?
Met wie sprak je na de hoorzitting?
To whom did you speak after the hearing?
Met wie sprak u na de hoorzitting?
In beide zinnen selecteert speak het voorzetsel to. In de eerste vraag verhuist alleen who naar voren en blijft to achter. In de tweede verhuist de hele voorzetselgroep to whom. Die tweede vorm is (formal). Ze kan gepast zijn in een verhoor, officieel verslag of zorgvuldig geschreven tekst, maar klinkt in een gewoon gesprek vaak plechtig.
Bij zaken en begrippen gebruik je which:
By which route did the attackers enter the building?
Via welke route zijn de aanvallers het gebouw binnengekomen?
Hier is which route de aanvulling van by. Pied-piping kan dus een kaal voornaamwoord meenemen (with whom, about which) of een volledige wh-naamwoordgroep (by which route, under what conditions).
In betrekkelijke bijzinnen
In een betrekkelijke bijzin verbindt de vooropgeplaatste voorzetselgroep de bijzin expliciet met haar antecedent. Bij een persoon staat whom; bij een zaak, situatie of begrip staat which.
The person to whom I wrote never received the letter.
De persoon aan wie ik schreef, heeft de brief nooit ontvangen.
The method by which the device identifies faults is patented.
De methode waarmee het apparaat storingen herkent, is gepatenteerd.
Deze varianten zijn (formal) en, in technische context, (academic). De neutralere versies zijn the person who I wrote to en the method which the device identifies faults by; afhankelijk van ritme en duidelijkheid kan vooral de tweede gestrande versie wat log klinken. Pied-piping houdt de relatie by which compact bij het antecedent method en kan daardoor in technische tekst overzichtelijker zijn.
Pied-piping is ook gebruikelijk wanneer een relatief lange bijzin anders op een los eindvoorzetsel zou uitkomen:
The framework within which these decisions are made is rarely visible to the public.
Het kader waarbinnen deze beslissingen worden genomen, is zelden zichtbaar voor het publiek.
Within which is (formal) en vaak (academic) en benadrukt het abstracte kader. The framework which these decisions are made within is grammaticaal, maar heeft een zwaarder en minder elegant einde.
Waarom that en het nulrelatief niet mogelijk zijn
Na een vooropgeplaatst voorzetsel gebruikt standaardengels niet that. Ook kun je de betrekkelijke vorm niet weglaten. De reden is structureel: het vooropgeplaatste voorzetsel heeft ter plaatse een uitgesproken aanvulling nodig. Whom en which kunnen die rol dragen; that is in deze relatieve constructie geen mogelijke aanvulling van een vooropgeplaatst voorzetsel, en een lege plek kan uiteraard niet samen met het voorzetsel worden uitgesproken.
| Constructie | Correct? | Register |
|---|---|---|
| the colleague to whom I spoke | ja | formeel |
| the colleague who I spoke to | ja | neutraal |
| the colleague that I spoke to | ja | neutraal |
| the colleague I spoke to | ja | neutraal |
| the colleague to that I spoke | nee | — |
The agreement under which the data may be shared expires next year.
De overeenkomst op grond waarvan de gegevens mogen worden gedeeld, loopt volgend jaar af.
De alternatieven the agreement that the data may be shared under en the agreement the data may be shared under zijn wel mogelijk, omdat under daar gestrand is. Niet het voorzetsel zelf verbiedt that of weglating; juist de combinatie van het vooropgeplaatste voorzetsel met de relatieve vorm doet dat.
Whom na een vooropgeplaatst voorzetsel
In neutraal gesproken Engels wordt whom buiten deze positie vaak door who vervangen: Who did you send it to? Bij formele pied-piping blijft whom echter de gevestigde standaardvorm: To whom did you send it? To who komt in informele taal voor, maar botst stilistisch met de formele constructie en wordt in verzorgde schrijftaal vermeden.
With whom should applicants discuss reasonable adjustments?
Met wie moeten sollicitanten redelijke aanpassingen bespreken?
Deze zin is (formal) en past bijvoorbeeld in een beleidsdocument. In een gesprek klinkt Who should applicants discuss reasonable adjustments with? natuurlijker. Nederlands gebruikt één vorm wie na met; Engels laat het naamvalsonderscheid vooral nog in formeel whom zien.
Welke voorzetsels kunnen voorop?
Eenvoudige voorzetsels als to, for, with, about, from, under en through kunnen gemakkelijk aan pied-piping deelnemen. Ook complexere voorzetselgroepen zijn mogelijk, vooral in formeel proza: in relation to which, on behalf of whom, in accordance with which.
The investors on behalf of whom she negotiated have accepted the revised terms.
De investeerders namens wie zij onderhandelde, hebben de herziene voorwaarden aanvaard.
The criteria in accordance with which grants are awarded must be made public.
De criteria op grond waarvan subsidies worden toegekend, moeten openbaar worden gemaakt.
Deze vormen zijn nadrukkelijk (formal) en de tweede ook (academic) en juridisch van toon. Ze kunnen precieze relaties compact uitdrukken, maar opeenstapeling maakt proza snel bureaucratisch. Een goede formele stijl gebruikt pied-piping wanneer het de relatie verduidelijkt, niet als versiering.
Werkwoordspartikels kunnen niet op deze manier voorop. In Which proposal did they turn down? is down een partikel, geen voorzetsel dat which proposal als aanvulling neemt. Down which proposal did they turn? heeft niet dezelfde betekenis. Ook hechte meerwoordelijke werkwoorden kunnen een theoretisch mogelijke vooropplaatsing zeer onnatuurlijk maken: What did she put up with? is normaal; With what did she put up? klinkt archaïsch of geforceerd en wordt in hedendaags proza meestal herschreven.
Uitgebreide wh-groepen en whose
Pied-piping is niet beperkt tot whom en which alleen. Het voorzetsel kan vóór een groep met whose of een ander vragend bepalend woord staan. Zulke vormen komen vooral in complexe formele tekst voor.
The witness, in whose account several inconsistencies were found, was recalled.
De getuige, in wiens verklaring meerdere inconsistenties werden gevonden, werd opnieuw opgeroepen.
Under what circumstances may the contract be terminated without notice?
Onder welke omstandigheden mag de overeenkomst zonder opzegtermijn worden beëindigd?
Under what circumstances is in officiële vragen vrijwel een vaste (formal) formulering; de gestrande versie What circumstances may the contract be terminated under? is grammaticaal, maar minder elegant. Dit laat zien dat pied-piping niet altijd overdreven plechtig is: sommige combinaties zijn juist de normale keuze binnen een bepaald genre.
Verwante of-constructies
Groepen als many of whom, some of which en neither of which zijn nauw verwant: het voorzetsel of staat vóór een wh-vorm, samen met een kwantor. Ze komen vooral in niet-beperkende betrekkelijke bijzinnen voor en kunnen niet eenvoudig met that worden nagebouwd.
The survey included 800 participants, many of whom worked remotely.
Aan het onderzoek deden 800 deelnemers mee, van wie velen op afstand werkten.
The committee proposed three alternatives, none of which addressed the cost.
De commissie stelde drie alternatieven voor, waarvan geen enkel iets aan de kosten deed.
Deze constructies zijn neutraal tot (formal) in geschreven Engels en bijzonder nuttig om herhaling te vermijden.
Veelgemaakte fouten
1. That na een vooropgeplaatst voorzetsel gebruiken
❌ The policy under that we operate is being revised.
Onjuist: that kan niet volgen op een vooropgeplaatst voorzetsel in een relatieve bijzin.
✅ The policy under which we operate is being revised.
Het beleid waaronder we werken, wordt herzien.
2. Who gebruiken binnen bewust formele pied-piping
❌ The consultant to who the complaint was sent has resigned.
Niet passend in verzorgde formele standaardtaal: na to hoort hier whom.
✅ The consultant to whom the complaint was sent has resigned.
De adviseur aan wie de klacht werd gestuurd, heeft ontslag genomen.
3. Het relatieve element weglaten
❌ The principles on the proposal is based remain unclear.
Onjuist: het vooropgeplaatste on heeft een uitgesproken aanvulling nodig.
✅ The principles on which the proposal is based remain unclear.
De beginselen waarop het voorstel berust, blijven onduidelijk.
4. Een werkwoordspartikel als voorzetsel behandelen
❌ The offer down which they turned was surprisingly generous.
Onjuist: down is in turn down een partikel en kan niet vóór which worden gezet.
✅ The offer which they turned down was surprisingly generous.
Het aanbod dat ze afwezen, was verrassend ruimhartig.
Kernpunten
Pied-piping plaatst het voorzetsel samen met zijn wh-aanvulling vooraan. Bij personen gebruik je in deze formele structuur whom en bij zaken which; that en een nulrelatief zijn uitgesloten. De constructie verhoogt vaak het register en kan complexe relaties helderder maken, maar werkwoordspartikels doen er niet aan mee. Natuurlijk Engels kiest dus niet automatisch de formeelste vorm: het kiest tussen pied-piping en voorzetselstranding op basis van syntaxis, ritme en genre.
Related Topics
- VoorzetselstrandingB2 — Leer waarom Engelse voorzetsels natuurlijk achteraan kunnen blijven in vragen, betrekkelijke bijzinnen en passieve zinnen.
- Voorzetsels in relatieve bijzinnenB2 — Kies tussen natuurlijk voorzetselstranding en formeel voorzetsel plus whom of which.
- Niet-restrictieve relatieve bijzinnenB1 — Voeg extra informatie over een al geïdentificeerde referent toe met komma's en zonder that of weglating.
- Wh-vragenA1 — Bouw Engelse informatievragen met een vraagwoord, inversie en waar nodig do-support.
- Who, which en that in relatieve bijzinnenB1 — Leer hoe who, which en that een antecedent verbinden en waarom persoon, restrictiviteit en komma's samen de juiste vorm bepalen.