Het basiswerkwoord turn betekent ‘draaien’, maar in turn on, turn off, turn up, turn down en turn out is een echte draaibeweging vaak niet meer zichtbaar. Het partikel maakt van richting een abstract patroon: iets gaat aan of uit, hoger of lager op een schaal, wordt aangenomen of afgewezen, of blijkt uiteindelijk een bepaald resultaat te hebben. Die uitbreiding van ruimte naar schaal en resultaat verklaart waarom een letterlijke Nederlandse vertaling zo vaak mislukt.
Alle kernbetekenissen op deze pagina zijn gangbaar in alledaagse én verzorgde taal. Waar een gebruik vooral bij gesprekken hoort, staat (informal) vermeld.
Het belangrijke patroon: turn + object + partikel
Wanneer turn on, turn off, turn up en turn down een apparaat, functie, volume, aanbod of persoon als lijdend voorwerp hebben, zijn ze meestal scheidbaar. Met een zelfstandig naamwoord heb je vaak twee mogelijkheden: turn on the light en turn the light on. Met een voornaamwoord is er maar één: turn it on. De volledige regel staat op de pagina over scheidbare partikelwerkwoorden.
Could you turn the air conditioning on? It's boiling in here.
Kun je de airconditioning aanzetten? Het is hier bloedheet.
I've turned it off because it was making a strange noise.
Ik heb hem uitgezet omdat hij een vreemd geluid maakte.
Nederlands zet het onbeklemtoonde voornaamwoord ook vaak tussen werkwoord en partikel: zet hem aan. Dat helpt hier. De valkuil ontstaat wanneer een leerder de woorden als één onscheidbaar Engels blok onthoudt en daardoor turn on it zegt.
Turn on en turn off: activeren en uitschakelen
Turn on is ‘aanzetten’ en turn off is ‘uitzetten’ wanneer het object een apparaat, lamp, verwarming of digitale functie is. De oorspronkelijke draaibeweging leeft nog voort in ouderwetse knoppen, maar moderne Engelstaligen gebruiken dezelfde werkwoorden ook voor een touchscreen of app.
The bedside lamp won't turn on, and the room is completely dark.
Het bedlampje wil niet aangaan en de kamer is helemaal donker.
Please turn off Bluetooth before the plane takes off.
Zet bluetooth alsjeblieft uit voordat het vliegtuig opstijgt.
Let op het verschil in zinsbouw. In I turned the lamp on veroorzaakt iemand de verandering en is the lamp een object. In The lamp turned on gebeurt de verandering met de lamp zelf; er is dan geen object. Bij apparaten komt ook switch on/off voor, vooral in Brits Engels, maar turn on/off wordt in alle grote variëteiten begrepen.
Turn someone off kan daarnaast figuurlijk betekenen dat iets iemand zijn belangstelling of enthousiasme ontneemt (informal). Het betekent dan niet dat je die persoon letterlijk ‘uitzet’.
The aggressive sales pitch really turned us off.
Door dat agressieve verkooppraatje hadden we er meteen geen zin meer in.
Turn up en turn down: hoger en lager op een schaal
Bij geluid, licht, verwarming en andere instelbare niveaus betekent turn up ‘hoger zetten’ en turn down ‘lager zetten’. Het object noemt meestal het apparaat of het niveau: turn up the radio, turn the volume down, turn down the heating.
Can you turn the volume down? The people next door are trying to sleep.
Kun je het geluid zachter zetten? De mensen in de kamer hiernaast proberen te slapen.
I'll turn the heating up; this room is freezing.
Ik zet de verwarming hoger; het is ijskoud in deze kamer.
Het partikel beeldt hier geen route uit maar een schaal. Up beweegt naar meer intensiteit en down naar minder intensiteit. Daardoor kun je het patroon toepassen op nieuwe technologie zonder ieder werkwoord opnieuw te leren.
Turn up heeft ook een onovergankelijke betekenis: ‘verschijnen’ of ‘komen opdagen’ (informal). Er volgt dan geen object. Dat gebruik is vooral gangbaar in Brits Engels, maar ook elders bekend.
Nina turned up at the hotel just before midnight.
Nina kwam vlak voor middernacht bij het hotel aanzetten.
Turn down: ook een aanbod of uitnodiging afwijzen
Wanneer het object een aanbod, verzoek, sollicitant of uitnodiging is, betekent turn down ‘afwijzen’. Dat is dezelfde abstracte beweging naar ‘minder’ of ‘niet aanvaarden’, maar zachter draaien is hier geen mogelijke vertaling. Deze betekenis is standaardtaal; reject is vaak formeler en directer.
They offered me a free upgrade, so I certainly didn't turn it down.
Ze boden me een gratis upgrade aan, dus die sloeg ik natuurlijk niet af.
I'm afraid I'll have to turn down your invitation because I'm working that evening.
Ik ben bang dat ik je uitnodiging moet afslaan, omdat ik die avond werk.
Met een persoon als object kan turn someone down betekenen dat je diens romantische toenadering, verzoek of sollicitatie afwijst. De precieze Nederlandse vertaling hangt van de context af.
He asked her out, but she turned him down politely.
Hij vroeg haar mee uit, maar ze wees hem beleefd af.
Hier is de plaats van het voornaamwoord opnieuw verplicht: turned him down, nooit turned down him.
Turn out: het uiteindelijke resultaat
Turn out betekent vaak ‘blijken’ of ‘uiteindelijk zo uitpakken’. In dit patroon is turn out onovergankelijk. Daarna kan een bijvoeglijk naamwoord, een to-infinitive of een bijzin met that volgen.
The hotel looked old online, but it turned out to be surprisingly comfortable.
Het hotel zag er online oud uit, maar bleek verrassend comfortabel te zijn.
It turned out that our room had been booked under the wrong name.
Het bleek dat onze kamer onder de verkeerde naam was geboekt.
The evening turned out better than we'd expected.
De avond pakte beter uit dan we hadden verwacht.
Deze resultaatbetekenis kijkt achteraf naar een ontwikkeling: eerst was de uitkomst onzeker, later werd zij zichtbaar. Daarom is turn out niet simpelweg hetzelfde als Nederlands draaien. Het dichtstbijzijnde Nederlandse werkwoord wisselt tussen blijken, uitpakken en aflopen.
Er bestaat ook een gewoon, scheidbaar turn out met de betekenis ‘een licht uitdraaien’: turn the lights out. Turn the lights off benoemt dezelfde handeling. Houd dat objectpatroon gescheiden van onovergankelijk it turned out that ….
Hotelkamer en uitnodiging: alles in context
Guest: The television won't turn on. Could someone take a look at it?
Gast: De televisie wil niet aangaan. Kan iemand ernaar komen kijken?
Receptionist: Of course. First, could you turn it off at the wall and turn it on again?
Receptionist: Natuurlijk. Kunt u hem eerst bij het stopcontact uitzetten en daarna weer aanzetten?
Guest: That worked, but I can't turn the sound down with the remote.
Gast: Dat werkte, maar ik krijg het geluid niet zachter met de afstandsbediening.
Receptionist: We'll replace it. By the way, we'd love you to join us for jazz downstairs — don't turn us down too quickly.
Receptionist: We vervangen hem. Trouwens, we zouden het leuk vinden als u beneden naar de jazz komt — wijs ons niet te snel af.
Guest: I may turn up later. This problem has turned out to be easier to fix than I thought.
Gast: Misschien kom ik later nog opdagen. Dit probleem blijkt makkelijker op te lossen dan ik dacht.
Veelgemaakte fouten
1. Een voornaamwoord na het partikel zetten
❌ Please turn off it before reception closes.
Onjuist — bij scheidbaar turn off moet een voornaamwoord tussen turn en off staan.
✅ Please turn it off before reception closes.
Zet het alsjeblieft uit voordat de receptie sluit.
2. Turn down alleen als ‘zachter zetten’ lezen
❌ I turned the job offer down a little.
Onjuist bedoeld — een aanbod wordt niet een beetje zachter gezet; turn down betekent hier afwijzen.
✅ I turned the job offer down because the hours were too long.
Ik wees het baanaanbod af omdat de werkdagen te lang waren.
3. Een object toevoegen aan resultaatbetekenend turn out
❌ We turned the evening out well.
Onjuist voor ‘de avond pakte goed uit’; resultaatbetekenend turn out heeft geen veroorzakend object.
✅ The evening turned out well.
De avond pakte goed uit.
4. Be als persoonsvorm na turn out verdubbelen
❌ It turned out was the wrong key.
Onjuist — gebruik óf een that-bijzin óf de constructie turn out to be.
✅ It turned out to be the wrong key.
Het bleek de verkeerde sleutel te zijn.
Belangrijkste punten
- Turn on/off activeert of deactiveert; turn up/down verschuift iets op een schaal.
- Turn down betekent bij een aanbod, uitnodiging of persoon ‘afwijzen’.
- Met een voornaamwoord zijn deze combinaties scheidbaar: turn it on, turn them down.
- Onovergankelijk turn out presenteert een later zichtbaar resultaat: it turned out that … of turned out to be ….
- Het partikel breidt een ruimtelijke richting uit naar intensiteit, keuze en resultaat.
Related Topics
- Overzicht van partikelwerkwoordenA2 — Leer hoe Engelse werkwoorden met partikels één betekeniseenheid vormen en hoe betekenis, klemtoon en zinsbouw elkaar aanvullen.
- Scheidbare partikelwerkwoordenB1 — Leer waar naamwoorden en voornaamwoorden staan bij scheidbare combinaties als turn off, pick up en write down.
- Partikelwerkwoorden met getA2 — Begrijp hoe get samen met een partikel beweging, relaties, herstel en praktische redzaamheid uitdrukt.
- Partikelwerkwoorden met putB1 — Gebruik put on, put off, put away, put down en put up with met de juiste betekenis en objectplaatsing.
- Partikelwerkwoorden met lookB1 — Onderscheid look for, look after, look up, look into en look forward to aan de hand van betekenis en zinsbouw.