Nederlands kan zeggen Leg mij de regel uit, met de ontvanger vóór de inhoud. Het Engelse explain laat die gewone dubbele-objectvolgorde niet toe. De inhoud komt als direct object na het werkwoord en de ontvanger krijgt to: Explain the rule to me. Vergelijk Tell me the rule: tell volgt wél het patroon met de persoon direct na het werkwoord.
Het kernpatroon: explain something to someone
Bij explain is de zaak die begrijpelijk wordt gemaakt het directe object. De persoon voor wie je die zaak begrijpelijk maakt, is een voorzetselobject met to.
Could you explain the rule to me again?
Kun je me de regel nog een keer uitleggen?
I explained the problem to our landlord.
Ik legde het probleem aan onze verhuurder uit.
She explained the new procedure to the entire team.
Ze legde de nieuwe procedure aan het hele team uit.
De volgorde weerspiegelt de grammaticale rollen van explain: eerst staat wat wordt uitgelegd; to introduceert degene die de uitleg ontvangt. Een kort voornaamwoord verandert dat patroon niet. Het blijft explain it to me, niet explain me it en niet explain me wanneer me de ontvanger is.
I don't understand this chart. Can you explain it to me?
Ik begrijp deze grafiek niet. Kun je hem aan me uitleggen?
The technician explained everything to us in plain language.
De technicus legde ons alles in gewone taal uit.
De objectsvormen na to zijn me, you, him, her, us en them. Bij een zelfstandig naamwoord zie je de objectsvorm niet, maar de structuur blijft dezelfde: to Maya, to the client, to my parents.
Waarom tell wel tell me the rule is
Engelse werkwoorden die informatie overdragen, delen niet automatisch dezelfde objectstructuur. Tell kan een persoon direct na het werkwoord krijgen: tell someone something. Explain kan dat niet in standaardengels.
Tell me the rule.
Vertel me de regel.
Explain the rule to me.
Leg me de regel uit.
Nora told us the reason, but she didn't explain it clearly.
Nora vertelde ons de reden, maar ze legde die niet duidelijk uit.
Tell richt zich op het meedelen van informatie; explain richt zich op het begrijpelijk maken ervan door verbanden, redenen of stappen te geven. Daarom kan iemand je het antwoord tell zonder uit te leggen waarom het klopt.
Don't just tell me the answer—explain how you got it.
Vertel me niet alleen het antwoord; leg uit hoe je eraan bent gekomen.
Het verschil in objectvolgorde is niet rechtstreeks uit die betekenis af te leiden. Het is een lexicale eigenschap van ieder werkwoord. Vergelijk ook give me the key / give the key to me en describe the room to me, maar niet describe me the room. Engelse dubbele-objectconstructies zijn selectief; je moet het patroon per werkwoord leren.
Uitleg in een bijzin
De inhoud van de uitleg kan ook een bijzin zijn met that, why, how, what of een ander vraagwoord. Wanneer de ontvanger genoemd wordt, staat to + persoon doorgaans vóór die bijzin.
She explained to me why the meeting had been canceled.
Ze legde me uit waarom de vergadering was afgelast.
Can you explain to the students how this formula works?
Kun je de studenten uitleggen hoe deze formule werkt?
He explained that the delay was caused by bad weather.
Hij legde uit dat de vertraging door slecht weer was veroorzaakt.
Nobody explained what we were supposed to bring.
Niemand legde uit wat we moesten meenemen.
Zonder genoemde ontvanger volgt de inhoud direct: explain that ..., explain why ..., explain how .... Met een korte inhoud als it komt eerst het object en daarna de ontvanger: explain it to me. Met een hele why/how-bijzin is explain to me why/how ... de natuurlijke volgorde. Explain why ... to me kan grammaticaal zijn, maar de late ontvanger kan zwaar of tijdelijk dubbelzinnig klinken.
Gebruik in een ingebedde vraag gewone mededelende woordvolgorde: explain why the meeting was canceled, niet explain why was the meeting canceled. De woorden why en how leiden hier de inhoud van de uitleg in; ze maken niet van de hele bijzin een directe vraag.
Could you explain why the screen keeps going blank?
Kun je uitleggen waarom het scherm steeds zwart wordt?
Explain zonder genoemd object
Explain kan absoluut worden gebruikt wanneer uit de context al duidelijk is wat moet worden uitgelegd. Let me explain betekent ‘laat het me uitleggen’. De inhoud volgt dan misschien in de volgende zin.
I know this looks strange, but let me explain.
Ik weet dat dit er vreemd uitziet, maar laat het me uitleggen.
Please explain clearly and keep the technical terms to a minimum.
Leg het alstublieft duidelijk uit en gebruik zo min mogelijk technische termen.
Ook explain to someone kan zonder expliciete inhoud als de context die inhoud levert: I already explained to Max. In verzorgd en-US klinkt I already explained it to Max vaak vollediger. Laat het object alleen weg als de gesprekssituatie het moeiteloos aanvult.
Explain yourself is een ander patroon
In explain yourself is yourself geen ontvanger. Het is de inhoud: je verklaart je eigen gedrag, woorden of aanwezigheid. Daarom staat er geen to.
You left without saying anything. Would you like to explain yourself?
Je bent weggegaan zonder iets te zeggen. Wil je uitleggen waarom je dat deed?
I should explain myself before anyone draws the wrong conclusion.
Ik moet uitleggen wat ik bedoel voordat iemand de verkeerde conclusie trekt.
De uitdrukking kan beschuldigend klinken, vooral als bevel: Explain yourself! is direct en streng. In een gevoelige situatie klinkt Could you explain what happened? neutraler.
Letterlijk explain someone to someone else is in een bijzondere context mogelijk wanneer de persoon zelf het onderwerp van de uitleg is: How can I explain him to my parents? betekent ongeveer ‘Hoe kan ik mijn ouders duidelijk maken hoe hij in elkaar zit?’ Dit zeldzame gebruik verandert de regel niet: him is dan de inhoud, niet de ontvanger. Voor ‘leg het hem uit’ blijft het explain it to him.
Explain, describe, show en clarify
Kies het werkwoord dat bij de communicatieve taak past. Hun objectpatronen verschillen.
| Werkwoord | Kernbetekenis | Gewoon patroon |
|---|---|---|
| explain | begrijpelijk maken waarom/hoe iets werkt | explain something to someone |
| describe | kenmerken of uiterlijk onder woorden brengen | describe something to someone |
| tell | informatie meedelen | tell someone something |
| show | laten zien of demonstreren | show someone something |
| clarify | een punt preciezer of minder dubbelzinnig maken | clarify something for someone |
Could you show me how to reset the router?
Kun je me laten zien hoe ik de router reset?
The witness described the driver to the police.
De getuige beschreef de bestuurder aan de politie.
Let me clarify one point before we continue.
Laat me één punt verduidelijken voordat we verdergaan. (formeel/neutraal)
Show the diagram to me is ook mogelijk, maar show me the diagram is vaak natuurlijker met een korte ontvanger. Explain heeft die keuze niet. Zie objectvolgorde voor de bredere patronen.
Explain en about
Wanneer je een concrete zaak volledig benoemt, neemt explain die meestal direct als object: explain the problem, niet explain about the problem. Explain about komt wel voor wanneer iemand algemeen over een onderwerp vertelt, vooral in informele taal, maar is vaak omslachtig. In helder en-US kies je doorgaans explain the problem of tell us about the problem, afhankelijk van de bedoeling.
Please explain the problem in your own words.
Leg het probleem alstublieft in je eigen woorden uit.
Tell me about your first week at the new job.
Vertel me over je eerste week bij je nieuwe baan.
Het eerste vraagt om een begrijpelijke uiteenzetting van het probleem; het tweede nodigt uit tot algemene informatie of een verhaal.
Veelgemaakte fouten
De ontvanger direct na explain zetten
❌ Can you explain me the rule?
Onjuist: explain laat geen gewone dubbele-objectconstructie toe.
✅ Can you explain the rule to me?
Kun je me de regel uitleggen?
Het korte inhoudsobject weglaten
❌ I don't understand. Please explain me.
Onjuist als me de ontvanger is; voeg it en to toe.
✅ I don't understand. Please explain it to me.
Ik begrijp het niet. Leg het me alsjeblieft uit.
Tell en explain dezelfde volgorde geven
❌ Tell the rule to me again.
Grammaticaal, maar onnatuurlijk zwaar met een korte ontvanger in deze neutrale context.
✅ Tell me the rule again.
Vertel me de regel nog een keer.
Bij tell is de fout hier vooral idiomatische woordvolgorde, niet absolute ongrammaticaliteit. Tell the truth to the police kan juist natuurlijk zijn wanneer de inhoud of ontvanger nadruk krijgt.
Vraagvolgorde in de inhoudsbijzin gebruiken
❌ Can you explain why is the door locked?
Onjuist: na explain heeft de ingebedde vraag mededelende woordvolgorde.
✅ Can you explain why the door is locked?
Kun je uitleggen waarom de deur op slot zit?
Onnodig about toevoegen
❌ She explained about the new procedure to us.
Omslachtig in standaard-en-US wanneer de procedure zelf het object kan zijn.
✅ She explained the new procedure to us.
Ze legde ons de nieuwe procedure uit.
Kernpunten
- Gebruik explain + inhoud + to + persoon: explain the rule to me.
- Bij een why/how/that-bijzin staat een genoemde ontvanger vaak vóór de bijzin: explain to me why ....
- Tell laat wel tell someone something toe; Engelse communicatiewerkwoorden hebben elk hun eigen objectpatroon.
- Explain yourself betekent je eigen gedrag of woorden verklaren; yourself is daar de inhoud.
- Gebruik meestal explain the problem, zonder about; kies tell me about ... voor een algemener verhaal.
Related Topics
- Volgorde van direct en indirect objectB1 — Kies tussen het dubbele-objectpatroon en een to-bepaling op basis van werkwoord, informatieverdeling en lengte.
- Prepositionele objectenB1 — Leer hoe Engelse werkwoorden hun voorzetsel kiezen en waarom dat voorzetsel in vragen en passieve zinnen vaak achteraan blijft staan.
- Say of tellB1 — Kies say wanneer de boodschap centraal staat en tell wanneer je een ontvanger, instructie of vaste combinatie noemt.
- ObjectvoornaamwoordenA1 — Leer wanneer het Engels me, you, him, her, it, us en them gebruikt na een werkwoord of voorzetsel.
- Learn of teachA2 — Kies learn vanuit de leerling en teach vanuit de docent, met de juiste objectpatronen voor kennis en personen.