Learn Hardcore Polish: Śpiące dziecko leży spokojnie w śpiworze, chociaż na zewnątrz słychać wiatr. - The sleeping child is lying calmly in the sleeping bag, although outside you can hear the wind.

dziecko (child) is grammatically neuter singular.
The participle śpiący has different forms:
- masculine: śpiący
- feminine: śpiąca
- neuter: śpiące

So with dziecko you must use the neuter form śpiące:

śpiące dziecko – sleeping child (correct)
śpiący dziecko – wrong, masculine adjective with a neuter noun

Even if in reality the child is a boy or a girl, the word dziecko itself is always neuter in grammar, so the modifier must be neuter too.

What exactly is śpiące grammatically? Is it just an adjective meaning “sleeping”?

śpiące is an adjectival participle (in Polish: imiesłów przymiotnikowy czynny) formed from the verb spać (to sleep).

Verb: spać
Present active participle stem: śpiąc-
Adjectival endings:
- śpiący (masc.)
- śpiąca (fem.)
- śpiące (neut./non-masc. plural)

It behaves like an adjective:

It declines (changes ending) for gender, number, case.
It directly modifies a noun: śpiące dziecko = sleeping child.

So:

śpiące answers the question “what kind of child?” – a child that is sleeping, but you’re describing it as a state/quality rather than stating a separate verb śpi.

Why does the sentence use leży (“is lying”) instead of just saying that the child “sleeps”, like dziecko śpi?

There are two separate pieces of information being expressed:

The child is sleeping – that’s already contained in śpiące dziecko (“sleeping child”).
The child’s position and location – expressed by leży spokojnie w śpiworze (“is lying calmly in the sleeping bag”).

If you said:

Dziecko śpi spokojnie w śpiworze. – The child is sleeping calmly in the sleeping bag.

you would put the sleeping information into the main verb (śpi).

In the original sentence:

Śpiące dziecko leży spokojnie w śpiworze…

the fact that the child is sleeping is expressed adjectivally (śpiące), and the main verb leży focuses on posture/location (“is lying there”). It subtly emphasizes the image of a child lying there, asleep, rather than just the fact that it sleeps.

What case is w śpiworze, and why is it śpiworze instead of śpiwór?

Śpiwór is the dictionary form (nominative singular: sleeping bag).

After w (“in”) used with a static location (“in the sleeping bag” = where?), Polish uses the locative case.

Declension (simplified) of śpiwór (masculine):

Nominative: śpiwór – the sleeping bag (subject)
Genitive: śpiwora
Dative: śpiworowi
Accusative: śpiwór
Instrumental: śpiworem
Locative: śpiworze (after w, na, o when they indicate location/topic)
Vocative: śpiworze

So:

w śpiworze = in the sleeping bag (locative, static location)
You cannot say w śpiwór in this meaning; that would be a case error.

So what exactly does w śpiworze mean literally and functionally in the sentence?

Literally, w śpiworze = in (a/the) sleeping bag.

Grammatically:

w – preposition “in”
śpiworze – locative singular of śpiwór

Function in the sentence:

It is an adverbial phrase of place describing where the child is lying:
Śpiące dziecko leży spokojnie gdzie? – w śpiworze.
“The sleeping child lies calmly where? – in the sleeping bag.”

What does chociaż mean here, and why is there a comma before it?

chociaż means “although / even though” and introduces a subordinate clause that expresses contrast.

Sentence structure:

Main clause: Śpiące dziecko leży spokojnie w śpiworze,
Subordinate clause: chociaż na zewnątrz słychać wiatr.

In Polish, you normally put a comma before conjunctions like:

chociaż (although)
ponieważ (because)
że (that)
kiedy (when), etc.

because they introduce a subordinate clause. So the comma before chociaż is required by standard punctuation rules.

Meaning-wise:

The child is lying there calmly despite the fact that you can hear the wind outside.

How should I understand słychać wiatr? Who is the subject? Why not słychać wiatru?

słychać is used here as an impersonal verb form, meaning roughly:

“one can hear…”
“it is possible to hear…”
“…can be heard”

In słychać wiatr:

There is no explicit subject (no “he / she / it”).
wiatr is the direct object in the accusative case.

You can see this by replacing wiatr with a pronoun:

słychać go – “you can hear him/it” (accusative), not słychać on (nominative).

Compare:

słychać wiatr – the wind is (audibly) present; you can hear it.
słuchać wiatru – to listen to the wind (here wiatru is genitive, after słuchać).

So:

słychać
- accusative = something is heard (passive-like, impersonal)
The Polish sentence roughly corresponds to English “you can hear the wind / the wind can be heard.”

What exactly does na zewnątrz mean? Is it like “outside”, and can I move it in the sentence?

Yes, na zewnątrz means “outside” in the sense “outside the building / outside this place”.

Literally: on the outside
Functionally: an adverbial phrase of place (“where?”).

You can move it around without changing the core meaning, just slightly shifting emphasis:

Chociaż na zewnątrz słychać wiatr. – default, very natural word order.
Chociaż słychać wiatr na zewnątrz. – also correct; a bit more emphasis on wiatr first, then specifying where you hear it.

It’s different from:

na dworze – “outside” (common, especially central/south Poland)
na polu – “outside” (very common in some regions, e.g. south/east; literally “in the field”)

na zewnątrz is neutral and good to learn as the standard “outside” adverbial expression.

What part of speech is spokojnie, and how is it related to spokojny?

Spokojnie is an adverb meaning “calmly / peacefully / quietly”.

It comes from the adjective spokojny (calm, peaceful, quiet):

Adjective: spokojny chłopiec – a calm boy
Adverb: chłopiec śpi spokojnie – the boy sleeps calmly

So in the sentence:

leży spokojnie = “(it) is lying calmly / peacefully”

In general, many Polish adverbs are formed from adjectives by replacing the adjective ending with -o or -nie:

szybki → szybko
głośny → głośno
dokładny → dokładnie
spokojny → spokojnie

Can I change the word order, for example: Dziecko śpiące spokojnie leży w śpiworze, chociaż słychać wiatr na zewnątrz? Would that still be correct?

Yes, Polish word order is relatively flexible. Several variants are grammatically correct, but they differ in focus and naturalness.

All of these are acceptable:

Śpiące dziecko leży spokojnie w śpiworze, chociaż na zewnątrz słychać wiatr.
– Very natural; neutral focus.
Dziecko śpiące leży spokojnie w śpiworze, chociaż na zewnątrz słychać wiatr.
– Also correct; slightly more emphasis on dziecko as the starting point.
Śpiące dziecko spokojnie leży w śpiworze, chociaż na zewnątrz słychać wiatr.
– Emphasizes the manner (spokojnie) a bit more.
Śpiące dziecko leży w śpiworze spokojnie, chociaż na zewnątrz słychać wiatr.
– Still correct, but spokojnie at the very end sounds a bit marked/emphatic.
Śpiące dziecko leży spokojnie w śpiworze, chociaż słychać wiatr na zewnątrz.
– As noted earlier, just a different emphasis in the second clause.

In learning Polish, the safest is usually:

Adjective/participle before the noun: śpiące dziecko
Adverb near the verb it modifies: leży spokojnie

How do you pronounce śpiące and śpiworze? What sounds do ś, ą, and rz correspond to?

Approximate pronunciation:

śpiące – [ˈɕpʲɔnt͡sɛ]
- ś – a soft “sh”, like a lighter sh with your tongue closer to the roof of the mouth (similar to the sh in she, but more “palatal”).
- pi – here p is softened by the following i.
- ą – a nasal vowel; before c it’s pronounced more like “on” / “om”:
  - śpiące ≈ sh-pyon-tse
- ce – c = ts, so ce ≈ “tse”.
śpiworze – [ɕpʲiˈvɔʐɛ]
- śp – again ś is soft “sh”, then p.
- iwo – “ee-vo”.
- rz – here pronounced like ż, similar to the s in measure or French j in je: a voiced “zh” sound.
- e – like e in bet.

So very roughly in English-like spelling:

śpiące ≈ sh-pyon-tse
śpiworze ≈ shpee-VO-zhe