Learn Hardcore Greek: Η δασκάλα λέει ότι η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης. - The teacher says that procrastination is an enemy of concentration.

In Greek, you normally use the definite article with professions and abstract nouns much more often than in English. So where English says “The teacher says…” or even just “Teacher says…”, Greek almost always uses η δασκάλα with the article.

Why is it δασκάλα and not δάσκαλος? How would the sentence change with a male teacher?

Δασκάλα is the feminine form of δάσκαλος (teacher).

ο δάσκαλος = the male teacher
η δασκάλα = the female teacher

Your sentence assumes a female teacher:

Η δασκάλα λέει ότι… = The (female) teacher says that…

With a male teacher, it would be:

Ο δάσκαλος λέει ότι η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης.

Only the article and the noun change (Ο δάσκαλος instead of Η δασκάλα); the rest of the sentence stays the same.

What tense is λέει and what nuance does it have? How is it different from είπε?

Λέει is:

present tense
3rd person singular of λέω (to say)

It can mean:

she says (right now)
she says (in general / habitually)

Example nuances:

Η δασκάλα λέει ότι…
→ The teacher says that… (could be right now, or a general statement of what she usually says)
Η δασκάλα είπε ότι…
→ The teacher said that… (refers to a specific past occasion)

So λέει = present; είπε = simple past (aorist).

What does ότι do here? Is it the same as “that” in English?

Yes. Ότι here is a conjunction meaning “that” in reported/indirect speech:

Η δασκάλα λέει ότι… = The teacher says that…

It introduces the content of what is said.

A few points:

You could almost always replace ότι with πως here:
Η δασκάλα λέει πως η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης.
This is slightly more informal/colloquial, but very common.
Do not confuse ότι with ό,τι (with a comma), which means “whatever / anything that”.

In your sentence, it is the simple ότι = that.

Why do both η αναβλητικότητα and η συγκέντρωση use η? Are they both feminine?

Yes, both nouns are feminine, singular, nominative:

η αναβλητικότητα = procrastination
η συγκέντρωση = concentration

In the main clause (inside the ότι clause):

η αναβλητικότητα is the subject of είναι.
εχθρός is the predicate noun (what the subject is).
The “default” form of a predicate noun is also nominative, but εχθρός here is masculine (so its article would be ο εχθρός, if it had one).

Η συγκέντρωση appears inside the genitive phrase της συγκέντρωσης:

The base form is still feminine singular (η συγκέντρωση), but here it is inflected to genitive: της συγκέντρωσης.

What case is της συγκέντρωσης, and why is it used after εχθρός?

Της συγκέντρωσης is genitive singular of η συγκέντρωση.

Nominative: η συγκέντρωση
Genitive: της συγκέντρωσης

The noun εχθρός (enemy) normally takes a genitive to say “enemy of X”:

εχθρός της συγκέντρωσης = enemy of concentration
εχθρός της υγείας = enemy of health
εχθρός της ελευθερίας = enemy of freedom

So the structure is:

[Subject] είναι [noun] + genitive
→ η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης
→ procrastination is an enemy of concentration

Can the articles be omitted, like “δασκάλα λέει ότι αναβλητικότητα είναι εχθρός συγκέντρωσης”?

Grammatically, that sentence sounds wrong/very unnatural in Greek.

Greek uses definite articles much more than English, especially:
- with professions: η δασκάλα, ο γιατρός
- with abstract nouns: η αναβλητικότητα, η συγκέντρωση

Your sentence needs the articles:

Η δασκάλα λέει ότι η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης.

Possible omission patterns are limited and usually tied to very specific structures (e.g. headlines, certain fixed expressions), not to ordinary sentences like this one.

Why is it είναι εχθρός and not something like είναι έναν εχθρό?

After είμαι (to be), Greek uses the nominative, not the accusative. So:

είναι εχθρός = is (an) enemy
(nominative: εχθρός, not εχθρό)

In Greek:

η αναβλητικότητα (nominative subject)
είναι (3rd singular of είμαι)
εχθρός (predicate noun in nominative)

Compare:

Ο Γιάννης είναι γιατρός. = John is (a) doctor.
Η Μαρία είναι δασκάλα. = Maria is (a) teacher.

You don’t use an indefinite article here (ένας/μια) as often as English uses “a/an”. Είναι εχθρός already naturally means “is an enemy”.

How are αναβλητικότητα and συγκέντρωση formed? Are there patterns I can reuse?

Yes, both show common noun-forming patterns.

Αναβλητικότητα
- Related to the adjective αναβλητικός, -ή, -ό (procrastinating, prone to postponing).
- The suffix -ότητα / -ικότητα / -τικότητα often forms abstract nouns meaning a quality or state:
  - ευγενικός → ευγένεια (polite → politeness)
  - τυπικός → τυπικότητα (formal → formality)
  - αναβλητικός → αναβλητικότητα (procrastinating → procrastination / tendency to postpone)
Συγκέντρωση
- Related to the verb συγκεντρώνω (to gather, to concentrate).
- The suffix -ση / -ωση / -ίωση often forms nouns of action or result:
  - οργανώνω → οργάνωση (to organize → organization)
  - συγκεντρώνω → συγκέντρωση (to concentrate → concentration)

Once you recognize these suffixes, you can often guess meanings of similar new words.

How do you pronounce αναβλητικότητα and συγκέντρωση? Where is the stress?

Stress is marked by the accent (´):

αναβλητικότητα → α‑να‑βλη‑τι‑κό‑τη‑τα
- Stress on -κο-: αναβληΤΙκότητα
συγκέντρωση → συ‑γκέν‑τρω‑ση
- Stress on -γκο-: συΓΚΈντρωση

More phonetically (approximate):

αναβλητικότητα → /ana-vli-ti-KO-ti-ta/
(the βλ is like vli, and η sounds like i as in “machine”)
συγκέντρωση → /si-GHEN-dro-si/
- γκ before a vowel is like hard g in “get”
- συ is like si in “sit” but shorter
- again, η = i

Why is εχθρός masculine when αναβλητικότητα is feminine? Shouldn’t they agree?

Agreement (gender/number) works differently for:

adjectives (which must agree with the noun they describe)
nouns (which keep their own inherent gender)

Here:

η αναβλητικότητα is a feminine noun.
εχθρός is a masculine noun meaning enemy; its grammatical gender is inherently masculine in Greek.

After είμαι, the predicate noun doesn’t change gender to match the subject; it keeps its own gender:

Η αναβλητικότητα είναι εχθρός. (fem. subject + masc. predicate noun)
Η ζάχαρη είναι εχθρός της υγείας. (sugar is an enemy of health)
Ο πόλεμος είναι εχθρός της ειρήνης. (war is an enemy of peace)

Only adjectives would change form to match αναβλητικότητα:

η μεγάλη αναβλητικότητα (feminine μεγάλη, not μεγάλος)

Could we say εχθρός για τη συγκέντρωση instead of εχθρός της συγκέντρωσης?

Yes, but it’s a bit different in feel:

εχθρός της συγκέντρωσης
→ more standard, neutral: enemy of concentration (literal genitive relationship)
εχθρός για τη συγκέντρωση
→ “an enemy for concentration”, slightly more colloquial or stylistic; used more in looser or spoken language.

Both are understandable, but εχθρός της συγκέντρωσης is the most typical, textbook-like phrasing.

Can we change the word order to emphasize “the teacher”? For example: Λέει η δασκάλα ότι…?

Yes. Word order in Greek is flexible, and you can say:

Η δασκάλα λέει ότι η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης.
(neutral order; subject–verb–object structure)
Λέει η δασκάλα ότι η αναβλητικότητα είναι εχθρός της συγκέντρωσης.
(emphasis a bit more on λέει / on the action; slightly more “narrative” style: “Says the teacher that…”)

The meaning doesn’t change, but the focus/feel does. Both are grammatically correct.

How would adjectives behave if I expanded the sentence, for example “chronic procrastination is a big enemy of good concentration”?

Adjectives must agree in gender, number, and case with the nouns they modify.

Example:

Η χρόνια αναβλητικότητα είναι μεγάλος εχθρός της καλής συγκέντρωσης.

Breakdown:

η χρόνια αναβλητικότητα
- χρόνια (fem. sg. nom.) agrees with αναβλητικότητα (fem. sg. nom.)
μεγάλος εχθρός
- μεγάλος (masc. sg. nom.) agrees with εχθρός (masc. sg. nom.)
της καλής συγκέντρωσης
- καλής (fem. sg. gen.) agrees with συγκέντρωσης (fem. sg. gen.)

So even in an expanded sentence, the same patterns of agreement and cases govern the structure.