Ongoing and starting actions (is/raak aan die…)

Ongoing actions in the kitchen: is aan die + verb

A plain present-tense verb in Afrikaans can already mean either boils or is boiling (Die water kook). When you want to stress that an action is in progress right now, use is aan die followed by the bare infinitive at the end of the clause. Literally, it means "is at the [verb]-ing":

  • Die ketel is aan die kook. (The kettle is boiling.)
  • Dit is aan die smelt. (It is melting.)

How the clause is built:

  • Word order: adverbs and place phrases normally go before aan die + verb (op die tafel aan die afkoel, cooling down on the table).
  • Separable verbs: the verb after aan die is an infinitive, so a separable prefix stays attached as one word (aan die afkoel, never split).

Key kitchen vocabulary in the next examples:

  • die ketel: the kettle
  • smelt: to melt
  • afkoel: to cool down (separable verb)
  • die wasbak: the sink
  • die vadoek: the dishcloth
  • die tafeldoek: the tablecloth
  • waai: to blow (of the wind)
The kettle is already boiling.
Die ketel is reeds aan die kook.
Put the ice away, because it is melting!
Bêre die ys, want dit is aan die smelt!
He baked a tart, and now it is cooling down on the table.
Hy het 'n tert gebak, en nou is dit op die tafel aan die afkoel.
The warm water in the sink is cooling down.
Die warm water in die wasbak is aan die afkoel.
Do not lift the hot pot without a dishcloth; the soup is boiling!
Moenie die warm pot sonder 'n vadoek optel nie; die sop is aan die kook!
Put a heavy plate on the tablecloth, because the wind is blowing.
Sit 'n swaar bord op die tafeldoek, want die wind is aan die waai.

Past and negative ongoing actions in the garden

For an action that was in progress in the past, replace is with was:

  • Die gras was aan die groei. (The grass was growing.)

To negate an aan die clause, put the first nie (or nog nie, not yet) before the manner adverb or aan die. Then put the closing nie at the very end of the clause, right after the verb:

  • Verlede week was die gras nog nie so vinnig aan die groei nie. (Last week the grass was not growing so fast yet.)

Key garden vocabulary:

  • die grasperk: the lawn
  • groei: to grow
The lawn and the plants in the garden are growing nicely.
Die grasperk en die plante in die tuin is mooi aan die groei.
Last week the grass was not growing so fast yet.
Verlede week was die gras nog nie so vinnig aan die groei nie.

Starting an action: raak aan die + verb

Is aan die describes an action already under way. Raak aan die + bare infinitive says that an action is getting started (start ...-ing, begin to ..., get ...-ing):

  • Die kinders raak aan die speel. (The children start playing.)
  • aan die brand raak: to catch fire, to start burning

Watch where raak goes:

  • Present main clause: raak takes the normal verb-second position, and aan die + verb stays at the end (Almal raak in die kombuis aan die gesels.).
  • Subordinate clause: after a conjunction like sodat (so that), raak moves to the very end, right after aan die + verb (sodat die vuur gou aan die brand raak). Likewise, after terwyl (while), was moves to the end (terwyl die vleis aan die braai was).
  • Past tense: put het in second position and the past participle geraak at the very end, directly after aan die + verb. For example, Ons het aan die gesels geraak (We started chatting) and Almal het aan die lag geraak (Everyone started laughing).

Key vocabulary for hosting and lighting the fire:

  • aansteek (past participle aangesteek): to light (a fire). This is a separable verb. Its prefix splits off in a plain main clause or command (Steek die droë hout aan). It stays attached at the end after a modal like moet (Hy moet die vuur aansteek).
  • die rooster: the grill, the grid
  • gesels: to chat
  • braai: to grill, to barbecue
He must light the fire and clean the grill before the guests arrive.
Hy moet die vuur aansteek en die rooster skoonmaak voordat die gaste aankom.
Light the dry wood so that the fire starts burning quickly.
Steek die droë hout aan sodat die vuur gou aan die brand raak.
The children immediately start playing on the lawn.
Die kinders raak dadelik op die grasperk aan die speel.
Why does everyone always start chatting in the kitchen?
Waarom raak almal altyd in die kombuis aan die gesels?
We started chatting on the veranda while the meat was grilling.
Ons het op die stoep aan die gesels geraak terwyl die vleis aan die braai was.
She told a funny story, and everyone immediately started laughing.
Sy het 'n snaakse storie vertel, en almal het dadelik aan die lag geraak.

Summary

MeaningPatternExample
Ongoing now (is ...-ing)is ... aan die + verbDie ketel is reeds aan die kook.
Ongoing in the past (was ...-ing)was ... aan die + verbDie gras was nog nie aan die groei nie.
Ongoing in a subclause... aan die + verb + is/was... terwyl die vleis aan die braai was.
Starting now (start ...-ing)raak ... aan die + verbDie kinders raak dadelik aan die speel.
Starting in a subclause... aan die + verb + raak... sodat die vuur gou aan die brand raak.
Started in the past (started ...-ing)het ... aan die + verb + geraakOns het op die stoep aan die gesels geraak.