Nederlands door en met lopen niet netjes parallel met Engels by en with. In een passieve zin markeert by wie of wat de gebeurtenis veroorzaakt: written by Maya. Bij een vervoerswijze of methode betekent by ongeveer ‘door middel van’: by train, by pressing this button. With introduceert daarentegen typisch een concreet instrument of een begeleider: with a knife, with Sam.
De kern is een rolverdeling. De actor of causer brengt de gebeurtenis tot stand, het instrument wordt daarbij gebruikt en de methode benoemt hoe het proces wordt uitgevoerd. Werkelijkheid en grammatica vallen niet altijd volledig samen, maar deze driedeling voorspelt de gewone Engelse keuze veel beter dan een letterlijke vertaling van door of met.
By bij de actor in een passieve zin
In een actieve zin is de actor normaal het onderwerp: Maya wrote the report. In de passieve variant wordt het ondervindende element onderwerp: The report was written by Maya. De by-groep herintroduceert de actor.
The final chapter was written by Maya.
Het laatste hoofdstuk is door Maya geschreven.
Our flight was cancelled by the airline at short notice.
Onze vlucht werd op het laatste moment door de luchtvaartmaatschappij geannuleerd.
The winning design was chosen by a panel of local architects.
Het winnende ontwerp werd gekozen door een panel van lokale architecten.
De actor hoeft geen mens te zijn. Een natuurkracht, organisatie of gebeurtenis kan als zelfstandige oorzaak optreden.
Several trees were damaged by the storm.
Verschillende bomen raakten door de storm beschadigd.
Veel passieve zinnen noemen de actor helemaal niet, omdat die onbekend, vanzelfsprekend of irrelevant is. Voeg dus niet mechanisch altijd een by-groep toe. De pagina wanneer het passief natuurlijk is behandelt die informatiekeuze; de by-phrase en actorweglating gaat dieper in op de actor.
With bij een instrument
Een instrument veroorzaakt de handeling niet zelfstandig; een actor hanteert of gebruikt het. Daarom staat een mes, sleutel, pen of hulpmiddel gewoonlijk na with.
She cut the rope with a kitchen knife.
Ze sneed het touw door met een keukenmes.
Open the panel with the small key in the top drawer.
Open het paneel met het kleine sleuteltje in de bovenste la.
I signed for the parcel with the pen the driver gave me.
Ik tekende voor het pakket met de pen die de bezorger me gaf.
In een passieve zin blijft het instrument een with-groep, terwijl de actor desgewenst een by-groep wordt.
The mural was painted by local students with recycled paint.
De muurschildering werd door plaatselijke studenten met gerecyclede verf geschilderd.
Hier zijn local students de schilders en is recycled paint het gebruikte materiaal. Beide groepen kunnen naast elkaar voorkomen omdat ze verschillende semantische rollen coderen.
Een niet-menselijke oorzaak kan soms met by of with worden voorgesteld, afhankelijk van perspectief. The window was broken by a falling branch presenteert de tak als directe causer. He broke the window with a branch maakt de tak tot het instrument van he. De keuze hangt dus niet simpelweg af van ‘mens’ tegenover ‘voorwerp’.
By bij methode: hoe wordt het resultaat bereikt?
By kan ook een methode introduceren. Na by staat dan vaak een werkwoord op -ing: de genoemde handeling is de procedure waarmee een resultaat wordt bereikt.
You can reset the device by holding both buttons for ten seconds.
Je kunt het apparaat resetten door beide knoppen tien seconden ingedrukt te houden.
We reduced our energy bill by replacing the old boiler.
We verlaagden onze energierekening door de oude cv-ketel te vervangen.
She learned most of her Dutch by talking to her neighbours.
Ze leerde het grootste deel van haar Nederlands door met haar buren te praten.
Nederlands gebruikt hier vaak door + infinitief of door te + infinitief. Engels vereist na het voorzetsel by de -ing-vorm, niet to + infinitive. De by-groep antwoordt op ‘op welke manier?’ en niet op ‘met welk concreet voorwerp?’
Ook naamwoorden kunnen een algemeen middel of communicatiekanaal noemen: by email, by phone, by post, by hand, by credit card. Deze combinaties zijn meestal zonder lidwoord wanneer de methode als categorie wordt bedoeld.
Please send the signed form by email rather than by post.
Stuur het ondertekende formulier alstublieft per e-mail in plaats van per post.
The invitations were addressed by hand.
De uitnodigingen werden met de hand geadresseerd.
With kan bij sommige middelen eveneens voorkomen, maar profileert dan eerder het concrete hulpmiddel. Pay by credit card noemt de betaalmethode; tap the screen with your card noemt het tastbare voorwerp. Context, en niet alleen het naamwoord, bepaalt de rol.
By bij vervoer
Voor een algemene vervoerswijze gebruikt Engels by + vervoermiddel zonder lidwoord: by train, by bus, by car, by bike, by plane. De constructie behandelt het vervoermiddel als methode, niet als afzonderlijk voertuig.
We usually travel by train because parking is expensive.
We reizen meestal met de trein omdat parkeren duur is.
Is it quicker to get there by bike or by bus?
Ben je er sneller met de fiets of met de bus?
Zodra je een specifiek voertuig bedoelt of je positie tijdens een concrete reis beschrijft, gebruik je meestal on of in met een bepaler: on the train, on my bike, in a taxi, in her car. Vergelijk:
I came by train, but I left my umbrella on the train.
Ik kwam met de trein, maar ik liet mijn paraplu in de trein liggen.
By foot is geen standaardcombinatie; de vaste vorm is on foot. Dat is arbitrair en moet worden onthouden. By horseback bestaat, maar klinkt tegenwoordig gemarkeerd (formal) of historisch; gewoonlijk zeg je on horseback.
With bij begeleiding en bezit
Met een persoon na with betekent het voorzetsel meestal ‘samen met’ of ‘in het gezelschap van’. Die persoon voert niet noodzakelijk dezelfde handeling uit en is geen passieve actor.
I'm going to the concert with Sam and his sister.
Ik ga met Sam en zijn zus naar het concert.
The researcher travelled with an experienced interpreter.
De onderzoeker reisde met een ervaren tolk.
Daarom is The report was written with Maya grammaticaal mogelijk, maar het betekent normaal dat de impliciete schrijver samen met Maya werkte. Wil je zeggen dat Maya de auteur was, dan is The report was written by Maya nodig. Hetzelfde vormverschil kan dus de rol van één persoon veranderen van actor in begeleider of medewerker.
With kan ook een kenmerk of bezit koppelen: the woman with the red bag. Dat is dezelfde brede begeleidingsrelatie — de tas wordt als bijbehorend element gepresenteerd — maar niet de instrumentbetekenis.
Could you ask the man with the blue folder to wait here?
Kun je de man met de blauwe map vragen hier te wachten?
Veelgemaakte fouten
1. With gebruiken voor de passieve actor
❌ The contract was signed with both directors.
Onjuist als bedoeld wordt dat beide directeuren de ondertekenaars waren; ‘with’ maakt hen medewerkers of begeleiders.
✅ The contract was signed by both directors.
Het contract werd door beide directeuren ondertekend.
2. By gebruiken voor een gehanteerd instrument
❌ She cut the bread by a sharp knife.
Onjuist — het mes is het instrument dat zij gebruikt.
✅ She cut the bread with a sharp knife.
Ze sneed het brood met een scherp mes.
3. Een infinitief na methodisch by zetten
❌ You can make your pronunciation clearer by to record short voice notes.
Onjuist — na het voorzetsel ‘by’ staat de -ing-vorm.
✅ You can make your pronunciation clearer by recording short voice notes.
Je kunt je uitspraak duidelijker maken door korte spraakmemo’s op te nemen.
4. Een lidwoord in de algemene vervoerswijze zetten
❌ We went to Antwerp by the train.
Onjuist wanneer alleen de vervoerswijze wordt bedoeld.
✅ We went to Antwerp by train.
We gingen met de trein naar Antwerpen.
5. By foot vormen naar analogie met by train
❌ The station is only ten minutes away by foot.
Onjuist — ‘on foot’ is de vaste Engelse combinatie.
✅ The station is only ten minutes away on foot.
Het station is maar tien minuten lopen.
Kernpunten
Gebruik by voor de actor in een passieve zin en voor een algemene methode of vervoerswijze. Gebruik with voor het instrument waarmee een actor handelt en voor een begeleider. Test bij twijfel de rollen afzonderlijk: wie veroorzaakt de handeling, welk hulpmiddel wordt gebruikt en via welke methode wordt het resultaat bereikt? Zo worden written by Maya, cut with a knife en travel by train logische keuzes in plaats van losse vaste uitdrukkingen.
Related Topics
- Vorm van de lijdende vormA2 — Bouw het Engelse passief met een passende vorm van be en het voltooid deelwoord, terwijl tijd en lexicale betekenis elk hun eigen plaats behouden.
- By-phrase en actorweglatingB1 — Gebruik een by-phrase alleen voor een informatieve actor, onderscheid die van een instrument met with en laat voorspelbare actoren meestal weg.
- Wanneer het passief natuurlijk isB1 — Kies het passief wanneer de onderganger centraal staat en de actor onbekend, voorspelbaar of minder relevant is, niet als automatische markering van formele stijl.
- In, on en at voor plaatsA1 — Kies in, on of at door een plaats te zien als ruimte, oppervlak of punt.