Het basiswerkwoord break betekent dat iets breekt of dat een bestaande toestand wordt onderbroken. In break down, break up, break into en break out blijft dat idee van verlies van samenhang of doorbreking herkenbaar. De partikels kiezen echter een perspectief: een systeem valt uiteen, een relatie eindigt, iemand dringt een begrensde ruimte binnen of iets breekt plots naar buiten.
Voor Nederlandstalige leerders is vooral de richting belangrijk. Break into a building kijkt naar beweging naar binnen; break out of a building kijkt naar ontsnapping naar buiten. Het voorzetsel hoort bij de valentie van de complete combinatie en kan niet vrij worden omgewisseld. De opbouw van break out of sluit aan bij andere drieledige partikel-voorzetselwerkwoorden.
Break down: stukgaan, instorten of ontleden
Zonder object betekent break down dat een machine of voertuig ophoudt te werken. Het is in die betekenis onovergankelijk: het defecte ding is het onderwerp. In neutraal Engels is dit de gewone formulering voor autopech.
Our car broke down on the motorway just after midnight.
Onze auto kreeg vlak na middernacht pech op de snelweg.
The lift has broken down again, so we'll have to take the stairs.
De lift is alweer stuk, dus we zullen de trap moeten nemen.
Nederlands zegt vaak dat iemand pech heeft, maar Engels laat het voertuig zelf break down. Have a breakdown kan naar een technische storing verwijzen, maar breakdown bij een persoon kan ook een ernstige psychische instorting betekenen; die formulering vraagt dus zorgvuldige context.
Bij een proces, overleg of systeem betekent break down dat het niet langer functioneert. Bij een persoon kan het betekenen dat diens emotionele zelfbeheersing bezwijkt. Dat laatste is normaal in beschrijvende taal, maar kan gevoelig zijn.
Negotiations broke down after both sides rejected the compromise.
De onderhandelingen liepen vast nadat beide partijen het compromis hadden afgewezen.
He broke down in tears when he heard the news.
Hij barstte in tranen uit toen hij het nieuws hoorde.
Met een object is break down scheidbaar en betekent het vaak ‘opdelen’ of ‘begrijpelijk analyseren’. Een rapport kan kosten in categorieën opsplitsen; een docent kan een ingewikkeld idee in kleinere stappen ontleden.
The report breaks the costs down by department.
Het rapport splitst de kosten per afdeling uit.
Could you break it down for me in plain English?
Kun je het voor mij in gewone taal stap voor stap uitleggen?
Break up: uit elkaar gaan of uiteenvallen
Bij een relatie betekent break up dat de partners de relatie beëindigen. Zonder object is het paar of één partner het onderwerp. Met with noem je de andere partner: break up with someone. Dit is de gewone alledaagse formulering (informal).
Leila and Tom broke up after six years together.
Leila en Tom gingen uit elkaar na zes jaar samen te zijn geweest.
I didn't know she'd broken up with her boyfriend.
Ik wist niet dat ze het met haar vriend had uitgemaakt.
Met een object kan break up betekenen dat iemand een gevecht, bijeenkomst of groep beëindigt of verspreidt. Dan is het scheidbaar: break up the fight, break the fight up, break it up. De uitroep Break it up! is direct en informeel (informal).
Two teachers stepped in to break up the fight.
Twee leraren kwamen tussenbeide om het gevecht te stoppen.
Police broke the crowd up after bottles were thrown.
De politie dreef de menigte uiteen nadat er flessen waren gegooid.
Ook een geluid of verbinding kan break up: het wordt onderbroken en valt in onduidelijke stukjes uiteen.
You're breaking up — can you call me again when you have a better signal?
Je valt steeds weg — kun je me opnieuw bellen als je beter bereik hebt?
Break into: met geweld binnendringen
Break into betekent dat iemand zonder toestemming een gebouw, voertuig of afgesloten systeem binnendringt. Het geheel is onscheidbaar: de bestemming staat na into. Je zegt break into a house, nooit break a house into voor deze betekenis.
Someone broke into the pharmacy through a back window last night.
Iemand heeft vannacht via een achterraam ingebroken in de apotheek.
Thieves broke into three cars near the station.
Dieven hebben bij het station in drie auto's ingebroken.
Bij digitale systemen komt break into ook voor voor ongeoorloofde toegang (informal); in technische of juridische tekst zijn gain unauthorized access to en compromise preciezer (formal).
The attacker broke into an employee's email account.
De aanvaller drong binnen in het e-mailaccount van een medewerker.
Break into kan daarnaast een plots begin markeren: break into a run, break into song, break into tears. De nieuwe activiteit is dan de figuurlijke ruimte waarin iemand binnengaat.
When the last bus appeared, we broke into a run.
Toen de laatste bus verscheen, begonnen we te rennen.
The audience broke into applause before she had finished speaking.
Het publiek barstte in applaus uit voordat ze uitgesproken was.
Break out: plots uitbreken
Break out beschrijft dat iets plots begint en zich zichtbaar verspreidt. Een brand, oorlog, gevecht, epidemie of paniek kan break out. De gebeurtenis is het onderwerp; er is geen rechtstreeks object. In nieuwsberichten is dit een neutrale, zeer gebruikelijke constructie.
A fire broke out in a warehouse near the harbour on Tuesday night.
Dinsdagavond brak er brand uit in een loods bij de haven.
Fighting broke out after the match, but nobody was seriously injured.
Na de wedstrijd braken er gevechten uit, maar niemand raakte ernstig gewond.
Doctors acted quickly when measles broke out at the school.
Artsen handelden snel toen er op school mazelen uitbraken.
Het zelfstandig naamwoord outbreak bevat hetzelfde beeld: a measles outbreak is ‘een uitbraak van mazelen’. Vermijd in zorgvuldig geredigeerde tekst de overbodige herhaling an outbreak broke out; kies measles broke out of an outbreak occurred (formal).
Met of wordt break out of een drieledige combinatie: iemand ontsnapt uit een begrensde plaats of patroon. Hier is een persoon of dier het onderwerp, anders dan bij een brand die simpelweg breaks out.
Two prisoners tried to break out of the jail during the night.
Twee gevangenen probeerden 's nachts uit de gevangenis te ontsnappen.
I'm trying to break out of the habit of checking my phone in bed.
Ik probeer de gewoonte te doorbreken om in bed mijn telefoon te controleren.
Dezelfde grens, tegengestelde richting
Het volgende minimale contrast toont waarom into en out of niet uitwisselbaar zijn.
The burglars broke into the jewellery shop at 2 a.m.
De inbrekers drongen om twee uur 's nachts de juwelierszaak binnen.
They broke out of the locked storeroom when the alarm went off.
Ze ontsnapten uit de afgesloten voorraadkamer toen het alarm afging.
In de eerste zin begint de handelende persoon buiten de grens; in de tweede begint die erbinnen. Een Nederlands werkwoord als inbreken of uitbreken bevat de richting al, maar in het Engels wordt die richting over meerdere woorden verdeeld.
Veelgemaakte fouten
1. Break out of en break into verwisselen
❌ The thief broke out of the house through a window.
Onjuist als de dief van buiten naar binnen ging — out of beschrijft ontsnappen naar buiten.
✅ The thief broke into the house through a window.
De dief brak via een raam het huis binnen.
2. Het voertuig als object van break down maken
❌ We broke down our car on the way home.
Onjuist voor onvrijwillige autopech — dit klinkt alsof wij de auto ontleedden.
✅ Our car broke down on the way home.
Onze auto kreeg onderweg naar huis pech.
3. With weglaten bij een relatiepartner
❌ She broke up her boyfriend last week.
Onjuist — de partner volgt na with; een rechtstreeks object krijgt een andere betekenis.
✅ She broke up with her boyfriend last week.
Ze heeft het vorige week met haar vriend uitgemaakt.
4. Een brand als lijdend voorwerp gebruiken
❌ The warehouse broke out a fire last night.
Onjuist — bij uitbreken is fire zelf het onderwerp.
✅ A fire broke out in the warehouse last night.
Vannacht brak er brand uit in de loods.
5. Een voornaamwoord na scheidbaar break up zetten
❌ The teacher broke up it immediately.
Onjuist — bij ‘een gevecht stoppen’ staat het voornaamwoord tussen werkwoord en partikel.
✅ The teacher broke it up immediately.
De leraar maakte er onmiddellijk een einde aan.
Belangrijkste punten
- Break down beschrijft een storing of mislukking; met een object betekent het ‘opdelen’.
- Break up beëindigt een relatie of laat een groep, gesprek of signaal uiteenvallen.
- Break into kruist een grens naar binnen; break out of kruist haar naar buiten.
- Een brand of gevecht kan zonder object break out: de gebeurtenis zelf is het onderwerp.
- Kijk altijd naar valentie en richting, niet alleen naar een losse Nederlandse vertaling.
Related Topics
- Overzicht van partikelwerkwoordenA2 — Leer hoe Engelse werkwoorden met partikels één betekeniseenheid vormen en hoe betekenis, klemtoon en zinsbouw elkaar aanvullen.
- Scheidbare partikelwerkwoordenB1 — Leer waar naamwoorden en voornaamwoorden staan bij scheidbare combinaties als turn off, pick up en write down.
- Onscheidbare partikelwerkwoordenB1 — Leer waarom het object na combinaties als look after, run into en come across blijft staan, ook als het een voornaamwoord is.
- Drieledige partikel-voorzetselwerkwoordenB2 — Leer hoe vaste combinaties als put up with en look forward to zijn opgebouwd en waarom je hun delen niet vrij kunt verplaatsen.
- Partikelwerkwoorden met runB1 — Leer hoe run out of, run into, run over en run through tekort, ontmoeting, botsing en repetitie uitdrukken.