Learn Hardcore Greek: Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι. - The map is on the green table in the living room.

στο (from σε + το) already means on/at/in the, so Ο χάρτης είναι στο πράσινο τραπέζι is correct and natural and usually enough in everyday speech.

Adding πάνω makes the idea of on top of more explicit:

Ο χάρτης είναι στο τραπέζι.
→ The map is on the table. (neutral, standard)
Ο χάρτης είναι πάνω στο τραπέζι.
→ The map is (up) on the table / right on top of the table.
(slightly more vivid/emphatic; often used in speech)

Compare with:

πάνω από το τραπέζι = above the table (not necessarily touching it).

So:

στο τραπέζι = on the table
πάνω στο τραπέζι = on top of the table (a bit more specific)
πάνω από το τραπέζι = above the table (in the air or on a shelf, etc.)

In your sentence, πάνω στο is perfectly natural and common.

What exactly is στο? Why not σε το?

στο is a contraction of σε + το:

σε = in / on / at
το = the (neuter, singular)

So:

σε + το τραπέζι → στο τραπέζι
σε + το σαλόνι → στο σαλόνι

Greek does this contraction very regularly:

σε + τον → στον (e.g. στον φίλο – to/at the friend)
σε + την → στην (e.g. στην κουζίνα – in the kitchen)
σε + τα → στα (e.g. στα βιβλία – in the books)

You almost always use the contracted forms in normal speech and writing.

Why is it πράσινο τραπέζι and not πράσινος or πράσινη?

Adjectives in Greek must agree with the noun in:

gender (masculine / feminine / neuter)
number (singular / plural)
case (nominative / accusative / etc.)

τραπέζι (table) is:

gender: neuter
number: singular
case here: accusative (after σε/στο) – but neuter nominative and accusative look the same

So the adjective πράσινος (green) has to take its neuter singular form:

masculine: πράσινος (πράσινος τοίχος – green wall)
feminine: πράσινη (πράσινη καρέκλα – green chair)
neuter: πράσινο (πράσινο τραπέζι – green table)

That’s why you get πράσινο τραπέζι.

Why is it Ο χάρτης and not Το χάρτης or Ο χάρτη?

χάρτης (map) is a masculine noun.

In the nominative singular (the form used for the subject of the sentence), masculine nouns like this usually look like:

ο χάρτης (the map)
ο μαθητής (the student)
ο καφές (the coffee)

Patterns:

article: ο (masculine nominative singular)
ending: often -ης, -ής, -ός, -ας

Cases of χάρτης:

Nominative (subject): ο χάρτης – The map is on the table.
Accusative (object): τον χάρτη – Βλέπω τον χάρτη (I see the map).
Genitive: του χάρτη – η άκρη του χάρτη (the edge of the map).

In your sentence, ο χάρτης is the subject of είναι, so it must be nominative.

Why does στο mean both on (the table) and in (the living room)? How do I know which one it is?

Greek uses the preposition σε (and its contractions στον, στη(ν), στο, στα) for several English prepositions:

The exact meaning comes from context and from the type of noun:

στο τραπέζι → on the table
(a surface → usually on)
στο σαλόνι → in the living room
(an enclosed space/room → usually in)
στο σχολείο → at school / in school
στο παράθυρο → at the window / on the window

So:

πάνω στο τραπέζι → literally up on the table → clearly on top of.
στο σαλόνι → typical place/room → in the living room.

You choose the correct English preposition based on the noun and the situation, but Greek just keeps σε/στο.

Could I say Ένας χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι instead of Ο χάρτης…? What’s the difference?

Yes, it’s grammatically correct, but the meaning changes:

Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.
→ The map is on the green table in the living room.
(Both speaker and listener know which specific map.)
Ένας χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.
→ A map is on the green table in the living room.
(You introduce some map, not already identified.)

Forms:

ο χάρτης = the map (definite article)
ένας χάρτης = a map (indefinite article)

Similarly:

το πράσινο τραπέζι = the green table
ένα πράσινο τραπέζι = a green table

Is the word order fixed? Could I move the location parts around?

Greek word order is more flexible than English. All of these are grammatically correct, with slightly different emphasis:

Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.
(neutral order; very natural)
Ο χάρτης είναι στο σαλόνι, πάνω στο πράσινο τραπέζι.
(first highlights in the living room, then specifies on the green table)
Στο σαλόνι, πάνω στο πράσινο τραπέζι, είναι ο χάρτης.
(emphasis on the location; more “descriptive” or stylistic)
Πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι είναι ο χάρτης.
(emphasis: on that green table in the living room is the map.)

All keep:

ο χάρτης as the subject,
είναι as the verb “to be”,
and the prepositional phrases (πάνω στο πράσινο τραπέζι, στο σαλόνι) as location.

Meaning doesn’t change; emphasis and “feel” do.

Can I drop είναι like in some other Greek sentences (e.g. Εδώ ο Γιάννης)?

In casual spoken Greek, you can sometimes omit είναι, especially in very short, “pointing” type sentences:

Εδώ ο χάρτης. = Here (is) the map.
Να ο χάρτης. = There (is) the map.

But in a full sentence like:

Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.

you normally keep είναι. If you remove it:

Ο χάρτης πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.

it sounds incomplete or like a title/label rather than a normal sentence. So for standard speech and writing: keep είναι.

What’s the difference between πάνω and επάνω?

πάνω and επάνω are essentially the same word; επάνω is a slightly more formal or “full” form.

Usage:

In everyday speech, people use πάνω most of the time.
επάνω can sound a bit more formal, careful, or old‑fashioned, but it’s still common.

Examples:

Ο χάρτης είναι πάνω στο τραπέζι.
Ο χάρτης είναι επάνω στο τραπέζι.

Both mean: The map is on the table.

You can also use them alone, like an adverb:

Ο χάρτης είναι πάνω. / επάνω. = The map is upstairs / up there / on top.

How do I pronounce χάρτης and σαλόνι?

Approximate pronunciation (IPA):

χάρτης → [ˈxartis]
- χ = like the ch in German Bach or Scottish loch (a voiceless “h” produced further back in the throat).
- ά = stressed a as in father (but shorter).
- ρ = rolled or tapped r.
- η here sounds like i (Greek η, ι, υ, ει, οι, υι all sound like [i] in modern Greek).
- Stress on the first syllable: ΧΑΡ‑της.
σαλόνι → [saˈloni]
- σα = sa as in salad.
- λό = lo as in lot (but shorter); stressed syllable.
- νι = nee.
- Stress on the middle syllable: σα‑ΛΟ‑νι.

Remember: the accent mark (´) in Greek shows which syllable is stressed:

χάρτης – stress on χα
σαλόνι – stress on λο

Why is πράσινο τραπέζι in that form after στο? Isn’t that “accusative”? How can I tell?

Yes, after σε/στο, the noun phrase is in the accusative case.

For neuter nouns and adjectives in the singular, nominative and accusative have the same form:

Nominative: το πράσινο τραπέζι (as subject)
Accusative: βλέπω το πράσινο τραπέζι (as object)
After σε/στο: στο πράσινο τραπέζι (formally accusative)

So, even though το πράσινο τραπέζι and στο πράσινο τραπέζι look almost the same, their grammatical roles differ:

Subject: Το πράσινο τραπέζι είναι καινούριο.
Location (with σε): Ο χάρτης είναι στο πράσινο τραπέζι.

You recognize the case mostly from:

the preposition (σε → accusative),
the article form (το vs του vs του τραπεζιού etc.)

Is σαλόνι the only word for living room? Could I use another word here?

σαλόνι is the most common everyday word for living room.

There is also καθιστικό, which can also mean living/sitting room. In many contexts they’re interchangeable, but:

σαλόνι often feels a bit more like lounge / main living room, maybe slightly more formal or central.
καθιστικό sometimes suggests a sitting area, not necessarily a formal living room.

In your sentence, both are fine:

Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο σαλόνι.
Ο χάρτης είναι πάνω στο πράσινο τραπέζι στο καθιστικό.

Both translate naturally as:
The map is on the green table in the living room.