Annotated Text: An Academic Excerpt | Polish Grammar

Academic Polish (styl naukowy) is the densest register the language has, and it is the natural endpoint of this guide: it is what you must read to study at a Polish university or follow scholarship in the humanities and sciences. Its defining moves are agentlessness (the human author hides behind impersonal forms), heavy nominalization (verbs are repackaged as abstract nouns), and systematic hedging (claims are softened with wydaje się, że, można sądzić, zdaje się). The C2 reading skill this page trains is unpacking — taking a long, noun-heavy, agentless period and recovering the simple proposition hidden inside it. Below is an original passage in this register, followed by a sentence-by-sentence dissection.

💡

The core trick of academic Polish: every abstract noun ending in -anie / -enie / -cie / -ość / -izm usually hides a verb or an adjective. To understand a dense sentence, first re-verbalize the nouns — turn przeprowadzenie badań ("the carrying-out of studies") back into przeprowadzono badania ("studies were carried out").

The full passage

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza wpływu czynników społecznych na kształtowanie się tożsamości językowej w społecznościach dwujęzycznych. W dotychczasowych badaniach przyjmowano zazwyczaj założenie, że o wyborze kodu decydują przede wszystkim uwarunkowania prestiżowe; wydaje się jednak, że takie ujęcie pomija istotną rolę więzi rodzinnych. W przeprowadzonym badaniu posłużono się metodą wywiadu pogłębionego, dzięki czemu uzyskano materiał pozwalający na sformułowanie ostrożnych wniosków. Można zatem sądzić, że utrwalanie języka mniejszościowego zależy w znacznej mierze od praktyk podtrzymywanych w obrębie gospodarstwa domowego, choć rozstrzygnięcie tej kwestii wymagałoby dalszych, zakrojonych na szerszą skalę analiz.

Read once for gist, then work through the annotations below. The whole passage contains, in plain terms, four propositions: this paper studies how society shapes bilingual identity; earlier work over-emphasized prestige; we interviewed people and reached cautious conclusions; minority-language survival probably depends mostly on the home, but more research is needed. Everything else is register.

Sentence 1 — the impersonal topic statement

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza wpływu czynników społecznych na kształtowanie się tożsamości językowej w społecznościach dwujęzycznych.

The subject of the present study is the analysis of the influence of social factors on the formation of linguistic identity in bilingual communities.

This single sentence is built almost entirely out of nominalizations chained by the genitive: analiza wpływu czynników ("the analysis of-the-influence of-factors") stacks three genitive nouns in a row, a structure Polish allows freely but English resists. The opening uses the instrumental predicate: Przedmiotem … jest analiza ("the subject … is the analysis") — when być links two nouns, the predicate-side noun standardly takes the instrumental (przedmiot → przedmiotem), so the sentence-initial instrumental signals "X is the topic." The word niniejszego ("the present, this hereby") is a pure academic/administrative marker — you will almost never hear it spoken. Note kształtowanie się is a nominalized reflexive: the verb kształtować się ("to form, take shape") becomes a verbal noun that keeps its się. Re-verbalized, the sentence simply says: Badamy, jak czynniki społeczne wpływają na to, że kształtuje się tożsamość językowa ("We study how social factors affect how linguistic identity forms").

Sentence 2 — impersonal -no/-to plus a hedge

W dotychczasowych badaniach przyjmowano zazwyczaj założenie, że o wyborze kodu decydują przede wszystkim uwarunkowania prestiżowe; wydaje się jednak, że takie ujęcie pomija istotną rolę więzi rodzinnych.

Previous research has usually assumed that code choice is determined above all by prestige factors; it seems, however, that such an approach overlooks the significant role of family ties.

Here is the famous impersonal -no/-to form: przyjmowano ("[one/people] assumed") is the agentless past of przyjmować. It has no subject and no gender — it deliberately erases who assumed this, presenting the assumption as the anonymous consensus of the field. This is the workhorse of academic prose; see the -no/-to impersonal. The clause o wyborze kodu decydują uwarunkowania uses the verb decydować o + locative ("to decide about / determine") with the grammatical subject (uwarunkowania, "conditions") postposed for emphasis — note the verb is plural (decydują) agreeing with that plural subject. The second half opens with the canonical hedge: wydaje się, że ("it seems that"), reinforced by jednak ("however") for the contrast. The hedge is doing rhetorical work — it lets the author challenge the established view without flatly asserting the opposite.

💡

wydaje się, że…, zdaje się, że…, można sądzić, że…, wszystko wskazuje na to, że… are the four standard hedges of Polish scholarship. They are impersonal (no "I" appears) and they signal the strength of a claim. Learn to read them as confidence markers, not filler.

Sentence 3 — impersonal się and a method statement

W przeprowadzonym badaniu posłużono się metodą wywiadu pogłębionego, dzięki czemu uzyskano materiał pozwalający na sformułowanie ostrożnych wniosków.

In the conducted study, the method of in-depth interview was employed, thanks to which material was obtained allowing for the formulation of cautious conclusions.

Two more -no/-to impersonals drive this sentence: posłużono się ("[one] made use of" — the impersonal of the reflexive posłużyć się + instrumental) and uzyskano ("[material] was obtained"). Notice posłużono się keeps its się even in the agentless form — the impersonal and the reflexive stack. The phrase przeprowadzonym badaniu is a passive participle used adjectivally ("the conducted study"), itself a nominalizing move that hides the agent. The connector dzięki czemu ("thanks to which") is a relative linker typical of the periodic style — it chains a result onto the previous clause without starting a new sentence. The tail nominalizes again: pozwalający na sformułowanie … wniosków ("allowing for the formulation of … conclusions"), where the active participle pozwalający governs na + accusative of yet another verbal noun. Re-verbalized: Zrobiliśmy pogłębione wywiady i dzięki temu mamy dane, z których można ostrożnie wyciągnąć wnioski.

Sentence 4 — the hedged conclusion and the periodic close

Można zatem sądzić, że utrwalanie języka mniejszościowego zależy w znacznej mierze od praktyk podtrzymywanych w obrębie gospodarstwa domowego, choć rozstrzygnięcie tej kwestii wymagałoby dalszych, zakrojonych na szerszą skalę analiz.

One may therefore conclude that the preservation of the minority language depends to a considerable extent on practices maintained within the household, although resolving this question would require further, larger-scale analyses.

The closing period bundles every feature at once. It opens with the modal impersonal hedge można sądzić, że ("one may suppose that"), softened further by zatem ("therefore," drawing the inference). The subject is the nominalization utrwalanie języka ("the preservation of the language"); the verb zależy od + genitive ("depends on") takes the genitive object praktyk ("practices"), which is in turn modified by a passive participle podtrzymywanych ("maintained"). Then the concessive choć ("although") opens the obligatory scholarly caveat, and crucially the verb switches to the conditional: wymagałoby ("would require") — the conditional -by softens the demand for more research into a polite hypothetical rather than a blunt order. The final phrase zakrojonych na szerszą skalę analiz ("analyses laid out on a larger scale") closes with one last genitive-governed nominal, the periodic sentence's characteristic heavy tail.

💡

The conditional -by ending (wymagałoby, należałoby, warto byłoby) is the politeness valve of academic Polish. Where English hedges with "would," "might," or "appears to," Polish often shifts the whole verb into the conditional. A flat indicative ("wymaga dalszych badań") would read as far more aggressive.

How to unpack a periodic sentence

When a sentence runs four lines, do not read it left to right hoping it resolves. Instead:

Find the main verb. It is often a hedge frame (można sądzić, że, wydaje się, że) or an impersonal (przyjmowano, uzyskano). Everything after że is the actual claim.
Re-verbalize the nominalizations. kształtowanie się tożsamości → tożsamość się kształtuje. utrwalanie języka → język się utrwala / utrwala się język.
Restore the agent you've been denied. posłużono się metodą → badacze posłużyli się metodą. The whole point of the register is that this agent is hidden; recovering it tells you who is really doing what.
Read the conditional and hedges as confidence dials, not decoration.

Common Mistakes

❌ Przedmiotem tego opracowania jest analiza.

Acceptable, but 'tego' is conversational where academic register expects 'niniejszego'.

✅ Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza.

The subject of the present study is the analysis.

Both are grammatical, but learners reaching for university register should use niniejszego (formal/academic), not the plain demonstrative tego — the latter sounds spoken.

❌ W badaniach przyjmowano założenie, ale ja myślę, że to jest błędne.

Incorrect register — the first-person 'ja myślę' clashes with the impersonal frame.

✅ W badaniach przyjmowano założenie; wydaje się jednak, że jest ono błędne.

Research has assumed this; it seems, however, that it is mistaken.

Academic Polish avoids the bare first person. Replace ja myślę, że with an impersonal hedge such as wydaje się, że or można sądzić, że.

❌ Posłużono metodą wywiadu.

Incorrect — 'posłużyć się' requires the reflexive 'się'.

✅ Posłużono się metodą wywiadu.

The interview method was employed.

The verb is posłużyć się + instrumental; the się stays even in the impersonal -no/-to form, and the instrument (metodą) takes the instrumental case.

❌ Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga dalszych badań, koniec.

Too blunt for the register — a flat indictive demand.

✅ Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagałoby dalszych badań.

Resolving this question would require further research.

The standard scholarly caveat uses the conditional (wymagałoby) to soften the call for more research into a hypothetical.

Key Takeaways

Academic Polish hides the agent: master the -no/-to impersonal and impersonal się to read it.
Nominalization is the engine — re-verbalize -anie/-enie/-ość nouns to find the proposition.
Hedges (wydaje się, że; można sądzić, że) and the conditional -by are confidence dials, not filler.
Long periods are chained by linkers like dzięki czemu and closed with a heavy genitive-governed nominal tail; find the main verb first.

Now practice Polish

Reading grammar gets you part of the way. The exercises are where it sticks — free, no signup needed.

Start learning Polish→