Met used to + grondvorm kijk je vanuit het heden terug op een vroegere gewoonte of toestand: die hoorde toen bij het normale patroon, maar geldt nu niet meer. De constructie is registerneutraal en komt zowel in gesprekken als in schrijftaal voor. Nederlands vertaalt haar vaak met vroeger, altijd, het ouderwets-formele plegen te of simpelweg een verleden tijd; juist daardoor ontbreekt in de Nederlandse zin soms het scherpe contrast met nu.
I used to cycle to school, but now I take the train.
Vroeger fietste ik naar school, maar nu neem ik de trein.
Het basispatroon
Het patroon is voor ieder onderwerp hetzelfde: onderwerp + used to + kale infinitief. Alleen used draagt de verleden vorm; het hoofdwerkwoord blijft onveranderd.
She used to live here before she moved to Antwerp.
Ze woonde hier vroeger, voordat ze naar Antwerpen verhuisde.
We used to meet for coffee every Friday after work.
We spraken vroeger iedere vrijdag na het werk af voor koffie.
In natuurlijke spraak klinkt used to ongeveer als /ˈjuːstə/: de d is nauwelijks of niet afzonderlijk hoorbaar. De spelling blijft in een bevestigende zin echter used to. De vorm betekent niet dat iemand iets ‘gebruikte om’ een doel te bereiken; I used a key to open it heeft een gewoon werkwoord use en een infinitief van doel.
Herhaalde handelingen én toestanden
Used to kan een herhaald, dynamisch patroon beschrijven. Het noemt geen afzonderlijke gebeurtenis, maar bundelt een reeks gebeurtenissen tot een vroegere gewoonte.
On summer evenings, the neighbours used to sit outside until midnight.
Op zomeravonden zaten de buren vroeger tot middernacht buiten.
I used to lose my keys at least once a week.
Vroeger raakte ik minstens één keer per week mijn sleutels kwijt.
De constructie kan daarnaast een langdurige toestand noemen: wonen, bezit, kennis, voorkeur of uiterlijk. Er hoeft dus geen herhaling van losse handelingen te zijn.
This building used to be a post office.
Dit gebouw was vroeger een postkantoor.
Maya used to have very long hair.
Maya had vroeger heel lang haar.
Dat brede bereik is belangrijk. Habitueel would kan wel terugkerende gebeurtenissen oproepen, maar normaal geen eenvoudige verleden toestand. She used to live here is daarom natuurlijk; she would live here betekent zonder bijzondere context niet ‘ze woonde hier vroeger’.
Waarom de vorm een contrast met nu oproept
Wie used to kiest, maakt een vroeger patroon relevant vanuit een later gezichtspunt, meestal het heden. Daardoor begrijpt de luisteraar normaal dat het patroon beëindigd of veranderd is. De vorm zegt niet noodzakelijk wanneer of waarom dat gebeurde.
There used to be a bakery on this corner.
Op deze hoek zat vroeger een bakkerij.
De gewone interpretatie is dat de bakkerij er nu niet meer zit. Een kale past simple is neutraler: There was a bakery on this corner in 1998 lokaliseert de bakkerij in 1998, maar het werkwoord alleen beweert niets rechtstreeks over vandaag.
I worked nights during my first year at the hospital.
Tijdens mijn eerste jaar in het ziekenhuis werkte ik nachtdiensten.
I used to work nights, but these days I only work mornings.
Vroeger werkte ik nachtdiensten, maar tegenwoordig werk ik alleen 's ochtends.
De tweede zin bouwt het contrast zelf in. In uitzonderlijke contexten kan iemand zeggen I used to do that — and I still do, waarmee diegene een verwachte verandering ontkent. Dat werkt juist omdat used to zo sterk suggereert dat de situatie niet meer geldt.
Vragen met did ... use to
In hedendaags standaardengels vormt did de vraag: Did + onderwerp + use to + grondvorm? Na did staat use zonder -d, precies zoals Did she work? en niet Did she worked?
Did you use to work nights?
Werkte je vroeger nachtdiensten?
Where did they use to go on holiday?
Waar gingen ze vroeger op vakantie?
In snelle uitspraak klinken use to en used to vrijwel gelijk. Dat verklaart waarom de spelling lastig is, maar verandert de geschreven regel niet. Een vraag als Used you to work nights? komt nog voor in ouder Brits Engels (archaic) (regional: Britain); voor modern internationaal Engels is Did you use to ...? de gewone keuze.
Ontkenning met didn't use to
De normale moderne ontkenning is didn't use to + grondvorm. Ook hier draagt didn't de verleden tijd en staat use daarom in de kale vorm.
I didn't use to like olives, but now I love them.
Vroeger hield ik niet van olijven, maar nu ben ik er dol op.
There didn't use to be so much traffic here.
Vroeger was hier niet zoveel verkeer.
Je ziet ook didn't used to, vooral omdat de uitspraak geen helder verschil laat horen. Die spelling is gangbaar in informeel gebruik (informal), maar veel stijlgidsen en verzorgd schrijftaalgebruik geven de voorkeur aan didn't use to. Used not to is grammaticaal mogelijk (formal) (regional: Britain), maar klinkt voor veel sprekers stijf.
The river used not to flood so frequently.
De rivier overstroomde vroeger niet zo vaak. (formeel Brits Engels)
Used to, past simple en habitueel would
Alle drie kunnen verleden herhaling weergeven, maar ze richten de aandacht anders.
| Vorm | Kernfunctie | Toestanden? |
|---|---|---|
| past simple | feit of gewoonte in een afgesloten verleden kader | ja |
| used to | vroeger patroon met contrast tegenover later/nu | ja |
| habitueel would | terugkerende gebeurtenis binnen een al gevestigd verleden kader | normaal niet |
When we stayed with my grandfather, he would make pancakes every Sunday.
Als we bij mijn opa logeerden, bakte hij iedere zondag pannenkoeken.
Would is hier verhalend en kan in beschouwende herinneringen literair klinken (literary). De openingszin When we stayed with my grandfather vestigt het verleden kader; daarna kan would make een typerend terugkerend tafereel oproepen. Used to make kan ook zonder zo'n kader en legt sterker de tegenstelling met nu.
My grandfather used to own the whole field behind the house.
Mijn opa bezat vroeger het hele veld achter het huis.
Hier is own statisch, dus habitueel would own is niet de bedoelde vorm. Lees meer bij would voor vroegere gewoonten en verleden toestanden en gewoonten.
Geen huidige gewoonte
Used to heeft zelf een verleden betekenis. Voor een huidige gewoonte gebruik je bijvoorbeeld usually + present simple. Voor ‘gewend zijn aan’ gebruik je be used to + naamwoord of -ing-vorm, een andere constructie.
I usually cycle to work.
Ik fiets meestal naar mijn werk.
I'm used to cycling in the rain.
Ik ben eraan gewend om in de regen te fietsen.
In de tweede zin is to een voorzetsel, geen infinitiefmarkeerder. Dat onderscheid wordt uitgewerkt op be used to en get used to.
Veelgemaakte fouten
Would gebruiken voor een langdurige toestand
❌ We would live near the station when I was young.
Onjuist als gewone betekenis ‘we woonden daar vroeger’: live is hier een toestand.
✅ We used to live near the station when I was young.
Toen ik jong was, woonden we vlak bij het station.
De -d na did behouden
❌ Did she used to work nights?
Niet de verzorgde standaardspelling: did draagt de verleden tijd al.
✅ Did she use to work nights?
Werkte ze vroeger nachtdiensten?
De vorm voor een huidige gewoonte gebruiken
❌ I use to drink tea every morning.
Onjuist voor een huidige gewoonte: use to is geen tegenwoordige vorm van de constructie.
✅ I usually drink tea every morning.
Ik drink meestal iedere ochtend thee.
Een vervoegde vorm na used to zetten
❌ She used to worked at the library.
Onjuist: na used to volgt de kale infinitief.
✅ She used to work at the library.
Ze werkte vroeger in de bibliotheek.
Kernpunten
- Used to + grondvorm beschrijft een vroegere gewoonte of toestand die normaal niet meer geldt.
- Vragen en ontkenningen hebben in verzorgd modern Engels did ... use to en didn't use to.
- De past simple is neutraler over het heden; used to maakt verandering opvallend.
- Habitueel would vraagt een verleden kader en past bij herhaalbare gebeurtenissen, niet bij gewone toestanden.
- Voor huidige gewoonten gebruik je bijvoorbeeld usually + present simple; be used to betekent ‘gewend zijn aan’.
Related Topics
- Verleden toestanden en gewoontenA2 — Leer hoe de past simple langdurige toestanden en herhaalde gewoonten in een afgesloten verleden periode beschrijft.
- Vragen in de past simpleA2 — Leer past-simplevragen vormen met did, vraagwoorden en de directe inversie van was en were.
- Ontkenning in de past simpleA2 — Leer het verleden ontkennen met did not plus de grondvorm, en met was not of were not bij be.
- Be used to en get used toB1 — Onderscheid gewend zijn met be used to van wennen met get used to en kies na het voorzetsel to een naamwoord, voornaamwoord of gerund.
- Would voor vroegere gewoontenB1 — Gebruik would voor herhaalde handelingen in een gevestigd verleden tijdskader en used to ook voor vroegere toestanden.