Neither ... nor sluit twee alternatieven uit: niet A en ook niet B. In Neither Sam nor Lee was ready waren Sam én Lee niet klaar. Nor kan daarnaast zelfstandig aansluiten op een negatieve mededeling: I didn't call, nor did she. Dan leidt nor een nieuwe deelzin in en veroorzaakt het negatieve inversie.
Neither Sam nor Lee was ready when the taxi arrived.
Sam noch Lee was klaar toen de taxi aankwam.
I didn't call, nor did she.
Ik belde niet, en zij evenmin.
Nederlands heeft noch ... noch, maar gebruikt in gewone gesprekken vaker niet ... en ook niet of geen van beide. Engels neither ... nor is ook in neutrale gesprekken normaal; het is niet uitsluitend formeel. De uitdaging zit vooral in parallelle bouw, werkwoordsovereenkomst en de inversie na zelfstandig nor.
Het basispatroon: neither A nor B
Neither markeert het eerste uitgesloten alternatief en nor het tweede. De twee gekoppelde delen moeten dezelfde grammaticale functie hebben: twee zelfstandige naamwoorden, twee adjectieven, twee werkwoordgroepen of twee volledige proposities.
We have neither the time nor the budget to redesign the website.
We hebben tijd noch budget om de website opnieuw te ontwerpen.
The instructions were neither clear nor complete.
De instructies waren duidelijk noch volledig.
Mina neither complained nor asked for special treatment.
Mina klaagde niet en vroeg evenmin om een uitzonderingsbehandeling.
In het laatste voorbeeld staat neither vlak vóór het eerste werkwoord dat deel uitmaakt van het paar. Mina neither complained nor asked ... is netjes parallel: complained tegenover asked. Zet neither niet vroeg in de zin als daardoor ongelijke stukken worden verbonden.
The app works neither on my phone nor on my tablet.
De app werkt niet op mijn telefoon en ook niet op mijn tablet.
Hier verbindt neither ... nor twee voorzetselgroepen. Ook The app works on neither my phone nor my tablet is grammaticaal, maar klinkt iets compacter en formeler (formal). In alledaagse en-US is The app doesn't work on my phone or my tablet vaak het spontaanste alternatief (informal).
Neither is al negatief
Omdat neither zelf ‘geen van beide’ betekent, krijgt de standaardconstructie geen extra not. I don't want neither option komt in negative-concorddialecten voor (regional/informal), maar is niet de vorm voor algemene formele en-US.
Neither answer is correct.
Geen van beide antwoorden is juist.
I want neither option.
Ik wil geen van beide opties. (compact, enigszins formeel)
I don't want either option.
Ik wil geen van beide opties. (heel gewoon in een gesprek)
In een negatieve zin doet either het werk van Nederlands ook maar één van beide: I don't want either. In een positieve constructie kan neither hetzelfde resultaat geven: I want neither. De keuze is vooral stilistisch, niet inhoudelijk.
Werkwoordsovereenkomst: nabijheid en stijl
Wanneer twee onderwerpen met neither ... nor worden verbonden, volgt het werkwoord in hedendaags en-US doorgaans het onderwerp dat er het dichtst bij staat. Twee enkelvoudige onderwerpen krijgen dus een enkelvoudig werkwoord.
Neither the key nor the spare works in this lock.
Noch de sleutel, noch de reservesleutel werkt in dit slot.
Neither the manager nor the assistants were available.
Noch de manager, noch de assistenten waren beschikbaar.
In het tweede voorbeeld staat het meervoudige assistants het dichtst bij were. Draai je de volgorde om, dan vraagt de nabijheidsregel formeel om enkelvoud: Neither the assistants nor the manager was available. Veel sprekers ervaren die abrupte wisseling na een meervoud echter als stroef. Herschrijf dan liever: The assistants weren't available, and neither was the manager.
| Dichtstbijzijnde onderwerp | Gebruikelijke overeenkomst | Voorbeeld |
|---|---|---|
| enkelvoud | enkelvoud | Neither Ava nor Ben is driving. |
| meervoud | meervoud | Neither the driver nor the passengers were hurt. |
| ik + ander onderwerp | kan hoorbaar botsen | herschrijf bij twijfel voor natuurlijk ritme |
Bij neither of + meervoudig voornaamwoord/naamwoord geldt een afzonderlijk patroon. Traditioneel verzorgde stijl kiest enkelvoud: Neither of them is ready (formal). Meervoudige overeenkomst, Neither of them are ready, is wijdverbreid in informele hedendaagse spraak (informal) doordat them als betekenisdragend meervoud wordt gevoeld. In formele tekst is enkelvoud de veilige redactionele keuze.
Neither of the proposals meets all the legal requirements.
Geen van beide voorstellen voldoet aan alle wettelijke eisen. (formeel)
Neither of us are very hungry, so let's skip dessert.
We hebben geen van beiden veel honger, dus laten we het dessert overslaan. (informeel)
Nor als begin van een nieuwe deelzin
Na een voorafgaande negatieve mededeling kan nor ‘en ... ook niet’ betekenen. Als nor een zelfstandige tweede hoofdzin inleidt, komt het hulpwerkwoord vóór het onderwerp: nor did she, nor can we, nor was it. Dit is dezelfde negatieve inversie die voorkomt na vooropgeplaatst never of rarely.
The hotel didn't apologize, nor did it offer us a refund.
Het hotel bood geen excuses aan en bood ons evenmin geld terug.
He can't access the account, nor can I.
Hij kan niet bij het account, en ik evenmin.
The deadline was not extended, nor was the fee waived.
De deadline werd niet verlengd en de kosten werden evenmin kwijtgescholden. (formeel)
Gebruik hetzelfde hulpwerkwoord dat een gewone vraag of inversie zou vereisen. Bij een gewoon werkwoord in de simple past verschijnt did: she called → nor did she call. Bij be of een modal is geen do nodig: nor was it, nor can I.
Deze zelfstandige nor-constructie klinkt zorgvuldig en vaak schriftelijk (formal). In een gesprek zijn and she didn't either en het korte antwoord neither did she gebruikelijker (informal).
I haven't seen the new office yet, and neither has Dan.
Ik heb het nieuwe kantoor nog niet gezien, en Dan ook niet.
I haven't seen the new office yet, and Dan hasn't either.
Ik heb het nieuwe kantoor nog niet gezien, en Dan ook niet. (conversationeel)
Neither has Dan en nor has Dan hebben beide inversie. Neither staat vaak na and in een aanvullende aansluiting; zelfstandig nor verbindt zich directer met de voorafgaande negatieve zin.
Nor zonder neither, en or na een gewone ontkenning
Na een negatieve hoofdzin kan nor zonder voorafgaand neither staan, zoals in She didn't call, nor did she write. Binnen één gewone negatieve zin is or echter meestal natuurlijker dan nor.
She didn't call or write all weekend.
Ze heeft het hele weekend niet gebeld of geschreven.
She neither called nor wrote all weekend.
Ze heeft het hele weekend niet gebeld en ook niet geschreven.
She didn't call nor write komt voor, maar is minder neutraal en kan als een vermenging van twee patronen klinken. Kies óf not ... or ... óf het volledige correlatieve paar neither ... nor ....
Veelgemaakte fouten
Neither met or combineren
❌ Neither the bus or the train was running.
Onjuist in de standaardconstructie: neither vormt een paar met nor.
✅ Neither the bus nor the train was running.
Noch de bus, noch de trein reed.
Geen inversie gebruiken na zelfstandig nor
❌ I didn't call, nor she did.
Onjuist: na vooropgeplaatst nor komt het hulpwerkwoord vóór het onderwerp.
✅ The report wasn't published, nor was it circulated internally.
Het rapport werd niet gepubliceerd en werd intern evenmin verspreid.
Een extra not toevoegen
❌ Neither answer isn't correct.
Niet-standaard voor ‘geen van beide’: neither levert de ontkenning al.
✅ Neither explanation is convincing.
Geen van beide verklaringen is overtuigend.
Niet-parallelle elementen verbinden
❌ She neither checked the figures nor the references.
Gebrekkig parallel: een werkwoordgroep wordt met een naamwoordgroep verbonden.
✅ She checked neither the figures nor the references.
Ze controleerde noch de cijfers, noch de bronverwijzingen.
Automatisch enkelvoud gebruiken naast een meervoudig tweede onderwerp
❌ Neither the coach nor the players was ready to comment.
Onnatuurlijke overeenkomst: het nabije onderwerp players is meervoudig.
✅ Neither the coach nor the players were ready to comment.
Noch de coach, noch de spelers waren bereid commentaar te geven.
Kernpunten
- Neither A nor B sluit A én B uit; gebruik niet neither ... or.
- Bouw A en B parallel op en plaats neither vlak vóór het eerste gekoppelde element.
- De werkwoordsovereenkomst volgt meestal het dichtstbijzijnde onderwerp; herschrijf stroef klinkende combinaties.
- Neither of them is is de formele standaard; neither of them are is gebruikelijk (informal).
- Een nieuwe deelzin met nor krijgt negatieve inversie: nor did she, nor can we.
Related Topics
- Partiële ontkenningB1 — Gebruik not all, not every en not necessarily om een geheel, universele regel of noodzakelijk gevolg slechts gedeeltelijk te ontkennen.
- Never, nobody, nothing en nowhereA2 — Gebruik Engelse negatieve woorden zonder extra not en plaats never correct in de werkwoordgroep.
- Negatieve inversieC1 — Leer waarom vooropgeplaatste negatieve en beperkende uitdrukkingen in formeel Engels hulpwerkwoord-onderwerpinversie veroorzaken.
- Both, either en neitherB1 — Leer hoe both twee zaken insluit, either tussen twee mogelijkheden verdeelt en neither ze allebei uitsluit.
- Both and, either or en neither norB1 — Koppel gelijksoortige zinsdelen met both ... and, either ... or en neither ... nor en kies passende congruentie bij samengestelde onderwerpen.
- Congruentie tussen onderwerp en werkwoordA1 — Leer hoe Engelse werkwoorden in persoon en getal aansluiten bij hun onderwerp, ook wanneer dat onderwerp lang of misleidend is.