Het woord time krijgt met een ander voorzetsel telkens een ander perspectief. On time gaat over punctualiteit, in time over vroeg genoeg zijn, at times over herhaling, by the time over een temporele referentiegrens en for the time being over een tijdelijke situatie. Nederlands gebruikt vaak op tijd, soms, tegen de tijd dat of voorlopig; één Nederlandse vorm dekt de Engelse verschillen niet altijd netjes.
Het overzicht
| Uitdrukking | Kernvraag | Nederlandse vertaling | Register |
|---|---|---|---|
| on time | Was het volgens het rooster of de afspraak? | op tijd, stipt | neutraal |
| in time | Was het vóórdat het te laat was? | op tijd, tijdig | neutraal |
| at times | Gebeurt het op sommige momenten? | soms, bij tijd en wijle | neutraal, iets verzorgder dan sometimes |
| by the time | Wat is al waar bij een bepaalde grens? | tegen de tijd dat | neutraal |
| for the time being | Wat geldt voorlopig, maar niet blijvend? | voorlopig, vooralsnog | neutraal; for now is informeler |
De voorzetsels maken van hetzelfde zelfstandig naamwoord dus verschillende soorten tijd. On koppelt een gebeurtenis aan een gepland punt, in plaatst haar binnen de nog beschikbare ruimte en by markeert een grens waarop je de situatie in de hoofdzin beoordeelt.
On time: volgens planning
Gebruik on time wanneer een gebeurtenis plaatsvindt op het afgesproken of geplande moment. Een trein die om 8:10 hoort te vertrekken en om 8:10 vertrekt, is on time. Het gaat om overeenstemming met een rooster, deadline of afspraak, niet om hoeveel marge iemand nog heeft.
The 8:10 train left exactly on time.
De trein van 8.10 uur vertrok precies op tijd.
Please submit your expense report on time this month.
Dien je declaratie deze maand alsjeblieft op tijd in.
For once, everyone arrived on time for the meeting.
Voor één keer kwam iedereen op tijd voor de vergadering.
Right on time of exactly on time benadrukt stiptheid. An on-time departure gebruikt de uitdrukking als bijvoeglijke bepaling en krijgt daarom een koppelteken (neutraal, veel gebruikt in reis- en bedrijfscontexten).
The airline reported an on-time departure despite the snow.
De luchtvaartmaatschappij meldde ondanks de sneeuw een vertrek volgens schema.
In time: voordat de kans voorbij is
Gebruik in time wanneer iets vroeg genoeg gebeurt om een gevolg mogelijk te maken of te voorkomen. Er hoeft geen exact gepland tijdstip te zijn. Vaak volgt to + infinitive: in time to catch the bus, in time to stop the leak.
We reached the gate in time to board the last flight.
We bereikten de gate op tijd om aan boord van de laatste vlucht te gaan.
Send me the figures by noon so I can finish the report in time.
Stuur me de cijfers uiterlijk om twaalf uur, zodat ik het rapport op tijd kan afmaken.
The nurse noticed the reaction in time and called the doctor.
De verpleegkundige merkte de reactie tijdig op en riep de arts.
Just in time betekent dat er bijna geen marge meer was. Het is niet hetzelfde als just on time: dat laatste kan ‘precies op het afgesproken moment’ betekenen, terwijl just in time vooral ‘vlak voordat het te laat was’ uitdrukt.
We got to the platform just in time—the doors closed behind us.
We kwamen nog net op tijd op het perron; de deuren sloten achter ons.
Vergelijk de twee perspectieven:
The bus was on time, but I didn't get to the stop in time to catch it.
De bus reed op tijd, maar ik was niet tijdig bij de halte om hem te halen.
De bus volgde het rooster; de reiziger had onvoldoende marge. Daarom zijn on time en in time geen vrije synoniemen, ook al vertaalt Nederlands beide vaak met op tijd.
At times: op sommige momenten
At times betekent ‘soms’ of ‘op bepaalde momenten’. De uitdrukking zegt dat iets af en toe waar is, vaak als contrast met de algemene situatie. Ze is neutraal, maar klinkt iets verzorgder dan het alledaagse sometimes.
Working from home can feel lonely at times.
Thuiswerken kan soms eenzaam voelen.
The trail is steep and slippery at times.
Het pad is op sommige stukken steil en glad.
Plaatsing aan het begin is ook mogelijk en geeft de tijdsbepaling extra nadruk (neutraal tot geschreven).
At times, I wondered whether we would meet the deadline.
Soms vroeg ik me af of we de deadline zouden halen.
Gebruik niet at time voor deze betekenis. Het meervoud times is vast: de spreker verwijst naar meerdere afzonderlijke momenten.
By the time: een grens met een bijzin
By the time wordt gevolgd door een volledige bijzin: by the time + subject + verb. De bijzin geeft het grensmoment; de hoofdzin vertelt wat dan het geval is of zal zijn, vaak iets wat tegen die tijd al voltooid is.
By the time we arrived, the keynote speaker had already left.
Tegen de tijd dat we aankwamen, was de hoofdspreker al vertrokken.
By the time you read this, I'll be on my way to Denver.
Tegen de tijd dat je dit leest, ben ik onderweg naar Denver.
Bij een toekomstige betekenis gebruikt de tijdsbijzin na by the time gewoonlijk de present simple, niet will: By the time you arrive, niet by the time you will arrive. De hoofdzin kan wel will of de future perfect bevatten.
By the time the store opens, we'll have finished the inventory.
Tegen de tijd dat de winkel opengaat, hebben we de inventarisatie afgerond.
In een verhaal over het verleden maakt de past perfect vaak duidelijk dat de handeling in de hoofdzin al vóór het grensmoment voltooid was: had left vóór we arrived. Niet elke zin heeft die tijd nodig, maar het temporele verschil maakt hem vaak logisch.
Meer over een deadline met alleen een naamwoord (by Friday) staat bij by en until; tijdbijzinnen behandelen de werkwoordstijd uitgebreider.
For the time being: voorlopig geldig
For the time being markeert een tijdelijke regeling of toestand. De spreker verwacht of laat open dat die later verandert. For now is de kortere, informelere variant; for the time being is neutraal en past ook in professionele communicatie.
The elevator is out of service, so use the stairs for the time being.
De lift is buiten gebruik, dus gebruik voorlopig de trap.
We'll keep the current schedule for the time being.
Voorlopig houden we het huidige rooster aan.
I'm staying with my sister for now, but I'm looking for an apartment.
Ik logeer voorlopig bij mijn zus, maar ik zoek een appartement.
De uitdrukking zegt niet hoe lang de situatie duurt. Ze presenteert de geldigheid alleen als tijdelijk. Zeg daarom niet during the time being: for hoort vast bij deze formulering.
Veelgemaakte fouten
On time en in time verwisselen
❌ We got to the hospital on time to see her before surgery.
Onjuist perspectief: er is hier geen roosterpunt; het gaat om vroeg genoeg zijn.
✅ We got to the hospital in time to see her before surgery.
We kwamen op tijd in het ziekenhuis om haar vóór de operatie te zien.
In time gebruiken voor een stipte dienstregeling
❌ The meeting started in time at exactly nine.
Onnatuurlijk: exactly nine is het afgesproken tijdstip.
✅ The meeting started on time at exactly nine.
De vergadering begon stipt om negen uur.
Will in de toekomstige tijdsbijzin zetten
❌ By the time you will arrive, dinner will be ready.
Onjuist: na by the time staat voor een toekomstige grens gewoonlijk de present simple.
✅ By the time you arrive, dinner will be ready.
Tegen de tijd dat je aankomt, is het eten klaar.
De vaste vorm for the time being veranderen
❌ During the time being, we're using a smaller office.
Onjuist: de vaste uitdrukking begint met for.
✅ For the time being, we're using a smaller office.
Voorlopig gebruiken we een kleiner kantoor.
Kernpunten
- On time vergelijkt een gebeurtenis met een gepland tijdstip; in time betekent ‘vroeg genoeg’.
- At times betekent ‘soms’ en heeft altijd het meervoud times.
- By the time introduceert een bijzin die een temporele grens vormt.
- Bij een toekomstige grens staat na by the time gewoonlijk de present simple, niet will.
- For the time being betekent ‘voorlopig’; for now is de informelere variant.
Related Topics
- On time en in timeA2 — Leer het verschil tussen stiptheid volgens een planning en vroeg genoeg zijn om een kans niet te missen.
- By en untilB1 — Onderscheid de uiterste deadline van by van de voortduring tot een tijdsgrens met until.
- In, on en at voor tijdA1 — Kies in, on of at met een voorspelbare hiërarchie van periode, kalenderdag en tijdstip.
- Toekomstige roosters in de present simpleA2 — Leer wanneer een vast rooster de present simple krijgt en hoe dat verschilt van een persoonlijke regeling of voorspelling.
- TijdbijzinnenA2 — Verbind gebeurtenissen met when, while, before, after, until en as soon as, ook wanneer de betekenis toekomstig is.