Saying 'one' and 'ones' ('n groot een, die nuwes)

Replacing a singular noun with een ('n groot een, die blou een, hierdie een)

To avoid repeating a singular countable noun, Afrikaans usually replaces it with een (one), much as English does.

You can use een after an article ('n or die) and an adjective:

  • 'n groot een (a big one)
  • die blou een (the blue one)
  • die bruin een (the brown one)
  • 'n warm een (a warm one)
  • 'n nuwe een (a new one)

An adjective keeps the same form before een that it has before a noun. Adjectives like groot, blou, bruin and warm stay in their base form. nuut (new) takes -e ('n nuwe een), and oud (old) becomes ou (sy ou beursie, his old wallet).

You can also place een directly after demonstratives and question words:

  • hierdie een (this one)
  • daardie een (that one)
  • watter een (which one)

Watch for the difference between two related clothing verbs in the examples below:

  • aanpas (to try on) is a separable verb. It stays together at the end of the clause after a modal verb (ek wil hierdie een aanpas) and splits when it is the main verb (Sy pas twee uitrustings aan).
  • pas (to fit) is a simple verb with no particle to split off (daardie een pas haar baie goed, that one fits her very well).
There are two handbags in the wardrobe: a small handbag and a big one.
Daar is twee handsakke in die klerekas: 'n klein handsak en 'n groot een.
She is looking for a handbag and chooses the blue one.
Sy soek 'n handsak en kies die blou een.
Every outfit in the wardrobe is pretty, but I want to try on this one.
Elke uitrusting in die klerekas is mooi, maar ek wil hierdie een aanpas.
She tries on two outfits, and that one fits her very well.
Sy pas twee uitrustings aan, en daardie een pas haar baie goed.
This belt does not fit him, but the brown one fits.
Hierdie gordel pas hom nie, maar die bruin een pas.
His old wallet is too small, and he is looking for a new one.
Sy ou beursie is te klein, en hy soek 'n nuwe een.
Look at the belt and the wallet; which one do you prefer?
Kyk na die gordel en die beursie; watter een verkies jy?

New words: die handsak (the handbag, plural handsakke), die klerekas (the wardrobe, plural klerekaste), die uitrusting (the outfit, plural uitrustings), aanpas (to try on), pas (to fit), die gordel (the belt, plural gordels), die beursie (the wallet, plural beursies), die serp (the scarf, plural serpe)

Saying ones in the plural (die nuwes, die skones, die oues)

In English, you replace a plural noun with ones (the new ones, the clean ones). Afrikaans normally has no separate word for ones. Instead, the adjective stands on its own after die and takes the plural ending -es (or just -s if the inflected adjective already ends in -e):

  • nuut (new) → nuwe → die nuwes (the new ones)
  • skoon (clean) → die skones (the clean ones)
  • oud (old) → die oues (the old ones)

Keep two spelling details in mind:

  • Open syllables: when adding -es puts a long vowel like oo into an open syllable, it is written with a single letter (skoon → die skones).
  • oud: before a noun, oud shortens to ou (die ou sokkies, the old socks), but as a plural noun substitute it becomes die oues (the old ones).
The old socks are dirty, but the new ones are in the wardrobe.
Die ou sokkies is vuil, maar die nuwes is in die klerekas.
She is looking for her socks; the clean ones are on the bed.
Sy soek haar sokkies; die skones is op die bed.
These new gloves fit me well; I am giving the old ones to my sister.
Hierdie nuwe handskoene pas my goed; ek gee die oues vir my suster.

New words: die sokkie (the sock, plural sokkies), die handskoen (the glove, plural handskoene)

More plural forms with -es (die swartes, die grotes, die gemaklikes)

Even adjectives that stay in their base form before a noun, such as swart, blou, warm, groot and goedkoop, take -es when they stand alone after die to mean the … ones:

  • swart (black) → die swartes (the black ones)
  • blou (blue) → die bloues (the blue ones)
  • warm (warm) → die warmes (the warm ones)
  • goedkoop (cheap) → die goedkopes (the cheap ones: oo becomes o)
  • groot (big) → die grotes (the big ones: oo becomes o)
  • gemaklik (comfortable) → die gemaklikes (the comfortable ones)

In the past tense, the separable verb aanpas puts -ge- between the prefix and the stem: het … aangepas (Hy het vanoggend drie uitrustings aangepas).

We have warm scarves and gloves: do you prefer the black ones or the blue ones?
Ons het warm serpe en handskoene: verkies jy die swartes of die bloues?
Those scarves are expensive, but the cheap ones here are also very soft.
Daardie serpe is duur, maar die goedkopes hier is ook baie sag.
Here are many wallets: the big ones are heavy, but this one is light.
Hier is baie beursies: die grotes is swaar, maar hierdie een is lig.
He tried on three outfits this morning; the comfortable ones fit him well.
Hy het vanoggend drie uitrustings aangepas; die gemaklikes pas hom goed.
Where are my gloves? Take the warm ones, because it is getting cold.
Waar is my handskoene? Neem die warmes, want dit word koud.

New words: gemaklik (comfortable), sag (soft)

Summary

Base AdjectiveSingular (one)Plural (the … ones)Example
groot (big)'n / die groot eendie grotesDie grotes is swaar, maar hierdie een is lig.
blou (blue)'n / die blou eendie blouesVerkies jy die swartes of die bloues?
warm (warm)'n / die warm eendie warmesNeem die warmes, want dit word koud.
nuut (new)'n / die nuwe eendie nuwesDie ou sokkies is vuil, maar die nuwes is in die klerekas.
oud (old)'n / die ou eendie ouesEk gee die oues vir my suster.
skoon (clean)'n / die skoon eendie skonesDie skones is op die bed.
goedkoop (cheap)'n / die goedkoop eendie goedkopesDie goedkopes hier is ook baie sag.
gemaklik (comfortable)'n / die gemaklike eendie gemaklikesDie gemaklikes pas hom goed.