For example en such as betekenen allebei vaak ‘bijvoorbeeld’, maar ze doen grammaticaal iets anders. For example introduceert een illustratie van een hele bewering en kan daarom voor of binnen een zelfstandige zin staan. Such as hoort bij een naamwoordgroep en noemt leden van de genoemde categorie. Het Nederlands gebruikt bijvoorbeeld in beide situaties; juist daardoor is de Engelse keuze voor Nederlandstaligen minder vanzelfsprekend dan de vertaling doet vermoeden.
Such as: exemplaren uit een verzameling
Met such as selecteer je één of meer voorbeelden van het zelfstandig naamwoord dat ervoor staat. De basisstructuur is categorie + such as + voorbeeld(en). Such as is registerneutraal en bruikbaar in gesprek, zakelijke tekst en academisch proza.
Many birds, such as robins, sing at dawn.
Veel vogels, zoals roodborstjes, zingen bij zonsopgang.
We need practical supplies such as batteries, flashlights, and bottled water.
We hebben praktische benodigdheden nodig, zoals batterijen, zaklampen en flessen water.
In beide zinnen zijn robins en batteries, flashlights, and bottled water leden van een grotere verzameling. De constructie beweert niet dat dit alle mogelijke voorbeelden zijn. Juist het open karakter is belangrijk: such as betekent gewoonlijk ‘zoals, bijvoorbeeld’, niet ‘namelijk, en wel uitsluitend’.
Komma's hangen af van de functie van de voorbeelden. Zijn ze extra, illustratieve informatie, dan staat de such as-groep tussen komma's. Beperkt de groep welke soort je bedoelt, dan blijven de komma's vaak weg.
Outdoor activities, such as hiking and kayaking, are popular here.
Buitenactiviteiten, zoals wandelen en kajakken, zijn hier populair.
Outdoor activities such as hiking and kayaking require suitable clothing.
Buitenactiviteiten zoals wandelen en kajakken vereisen geschikte kleding.
De eerste zin zegt iets over buitenactiviteiten in het algemeen en voegt voorbeelden toe. De tweede richt zich specifieker op buitenactiviteiten van het genoemde type. In de praktijk is dit betekenisverschil soms klein, maar de komma's laten zien of de schrijver de voorbeelden als tussengevoegde informatie presenteert. Lees meer over deze grens op punt en komma in basiszinnen.
For example: bewijs of illustratie voor een uitspraak
For example is een verbindende uitdrukking. Zij vertelt de lezer dat wat volgt een concreet geval is dat de vorige, algemenere uitspraak verduidelijkt of ondersteunt. Aan het begin van een zin staat er normaal een komma na for example.
Some birds sing before sunrise. For example, robins often start while it is still dark.
Sommige vogels zingen vóór zonsopgang. Roodborstjes beginnen bijvoorbeeld vaak terwijl het nog donker is.
De tweede zin noemt niet alleen robins als lid van de categorie birds. Hij doet een volledige bewering over roodborstjes en levert daarmee een concreet geval bij de algemene bewering. Ook een verkorte maar zelfstandige vervangingsvorm met do is mogelijk:
Some birds sing; for example, robins do.
Sommige vogels zingen; roodborstjes bijvoorbeeld wel.
Een puntkomma kan hier twee nauw verbonden hoofdzinnen koppelen. Alleen een komma is onvoldoende: Some birds sing, for example, robins do is een comma splice. Je kunt ook een punt gebruiken: Some birds sing. For example, robins do.
For example kan parenthetisch midden in een zin staan. Dan begrenzen twee komma's de tussengevoegde uitdrukking. Deze positie is registerneutraal, al komt zij relatief vaak in uitleg en geschreven argumentatie voor.
You could, for example, ask Maya to review the budget.
Je zou bijvoorbeeld Maya kunnen vragen de begroting te controleren.
A short walk can improve your concentration, for example, when you have been staring at a screen for hours.
Een korte wandeling kan je concentratie verbeteren, bijvoorbeeld wanneer je al uren naar een scherm zit te staren.
In verzorgde tekst moet de lezer meteen kunnen zien welk deel als voorbeeld geldt. Te veel komma's of een lange tussenzin kan dat onduidelijk maken. Zet For example, ... dan liever aan het begin van een nieuwe zin.
Dezelfde inhoud, een andere informatierelatie
Vergelijk de volgende twee formuleringen:
Neighborhood stores such as Grant's Market stay open late.
Buurtwinkels zoals Grant's Market blijven tot laat open.
Some neighborhood stores stay open late. For example, Grant's Market is open until midnight.
Sommige buurtwinkels blijven tot laat open. Grant's Market is bijvoorbeeld tot middernacht geopend.
Met such as wordt Grant's Market als exemplaar binnen de naamwoordgroep neighborhood stores geplaatst. Met for example vormt de winkel een concreet bewijs voor de volledige claim dat sommige buurtwinkels laat openblijven. De feiten kunnen hetzelfde zijn, maar de schrijver bouwt de informatie anders op.
Dit helpt ook bij langere voorbeelden. Na such as volgt normaal geen volledige onafhankelijke deelzin, want de uitdrukking heeft een naamwoordelijke aanvulling nodig. Na for example kan juist wel een volledige zin volgen.
Some routine changes can save money; for example, lowering the thermostat by two degrees can reduce heating costs.
Sommige eenvoudige veranderingen kunnen geld besparen; de thermostaat twee graden lager zetten kan bijvoorbeeld de stookkosten verlagen.
Je kunt dezelfde informatie compacter in een naamwoordgroep zetten: money-saving changes such as lowering the thermostat. Dan wordt lowering the thermostat als activiteit benoemd, niet als zelfstandige bewijszin.
Varianten en register
For instance is vrijwel synoniem met for example en eveneens registerneutraal, al klinkt het soms iets verzorgder. Like kan in alledaags Amerikaans Engels (informal) voorbeelden binnen een naamwoordgroep introduceren: cities like Chicago. In formele of precieze uitleg maakt such as ondubbelzinniger dat Chicago als echt voorbeeld wordt genoemd. Like kan namelijk ook ‘vergelijkbaar met’ betekenen.
Several cities, such as Chicago and Detroit, have invested in riverfront parks.
Verscheidene steden, waaronder Chicago en Detroit, hebben geïnvesteerd in parken langs de rivier.
De afkorting e.g. betekent hetzelfde als for example en komt vooral in beknopt geschreven Engels (formal) en (academic) voor. In lopende tekst is for example vaak beter leesbaar. Gebruik na such as niet ook nog etc.: zowel such as als etc. maakt de opsomming al open, waardoor such as A, B, etc. onnodig dubbelop is.
Common Mistakes
Een volledige zin direct na such as
Nederlands zoals kan een vergelijking of zelfs een hele bijzin inleiden. Engels such as introduceert hier echter voorbeelden binnen een naamwoordgroep, geen zelfstandige bewijszin.
❌ Some animals hibernate, such as bears do.
Onjuist — such as kan hier niet een zelfstandige deelzin met bears do verbinden.
✅ Some animals hibernate; for example, bears do.
Sommige dieren houden een winterslaap; beren bijvoorbeeld wel.
For example met alleen een komma tussen hoofdzinnen
For example is geen nevenschikkend voegwoord zoals and of but. Een punt of puntkomma moet twee zelfstandige deelzinnen scheiden.
❌ The roads were icy, for example, three buses arrived late.
Onjuist — een komma alleen verbindt hier twee zelfstandige zinnen.
✅ The roads were icy; for example, three buses arrived late.
De wegen waren glad; zo kwamen drie bussen bijvoorbeeld te laat.
De categorie na de voorbeelden zetten
De such as-groep volgt op de overkoepelende categorie. Zonder die categorie ontbreekt het grammaticale aanknopingspunt.
❌ Such as apples and pears are easy snacks.
Onjuist — such as heeft hier geen voorafgaande categorie waarop de voorbeelden aansluiten.
✅ Fruit such as apples and pears makes for an easy snack.
Fruit zoals appels en peren is een gemakkelijk tussendoortje.
Such as en etc. stapelen
❌ Bring warm clothes such as gloves, a hat, etc.
Minder goed — such as en etc. geven allebei al aan dat de lijst niet volledig is.
✅ Bring warm clothes such as gloves and a hat.
Neem warme kleding mee, zoals handschoenen en een muts.
Key Takeaways
Gebruik such as direct na een categorie om leden van die categorie te noemen. Gebruik for example wanneer het voorbeeld een bewering, situatie of redenering illustreert. Die keuze is dus niet alleen een kwestie van woordenschat: zij bepaalt of je een naamwoordgroep uitbreidt of een hele claim met concreet bewijs ondersteunt.
Related Topics
- Toevoeging met also, moreover en furthermoreB1 — Kies tussen clause-intern also en de formelere verbindingswoorden moreover en furthermore op basis van positie, register en retorisch gewicht.
- Gevolg met so, therefore en thusB1 — Druk gevolg uit met het nevenschikkende so en de zinsbijwoorden therefore en thus, met passende woordvolgorde, interpunctie en registerkeuze.
- Punt en komma in basiszinnenA2 — Leer met een punt of een komma plus voegwoord duidelijke grenzen tussen Engelse basiszinnen te schrijven.
- Puntkomma en dubbele puntB2 — Leer hoe de puntkomma hoofdzinnen verbindt en hoe de dubbele punt een uitleg, gevolg of opsomming aankondigt.